Τρίτη, 27 Δεκεμβρίου 2011

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΑ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΚΑΙ ΑΜΙΝΟΞΕΩΝ




Είναι γνωστό, ότι στην παγκόσμια αλλά και στην ελληνική αγορά κυκλοφορούν σκευάσματα που περιέχουν αμινοξέα ή μείγματά τους, πρωτεΐνες σε κάποια καθαρή μορφή, συνήθως, φυτικής προέλευσης και άλλα παρόμοιας σύνθεσης.
Η χρήση γενικά δεν ενδείκνυται και είναι κατακριτέα από το σύνολο του επιστημονικού κόσμου. Κατά καιρούς, μάλιστα, έχουν δημιουργηθεί  σοβαρά προβλήματα υγείας σε μεγάλους πληθυσμούς από τέτοιες «επαναστατικές φόρμουλες», που χρησιμοποιήθηκαν ανεξέλεγκτα, με χαρακτηριστικότερη την περίπτωση που συνέβη στην Αμερική, όπου μια δίαιτα βασισμένη στην υγρή πρωτεΐνη οδήγησε ακόμη και στο θάνατο.
Είναι, επίσης, γνωστό ότι οι πρωτεΐνες και τα αμινοξέα αφομοιώνονται πολύ καλύτερα, όταν αποτελούν συστατικά των τροφίμων, παρά αν προσλαμβάνονται σε καθαρή μορφή. Αυξημένη δε πρόσληψη ενός αμινοξέος μπορεί να επιφέρει δραματικές αλλαγές στην ισορροπία του μεταβολισμού του συνόλου των αμινοξέων, με όλες τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει μια τέτοια αλλαγή.
Δεν είναι, εξάλλου, δύσκολο να καλυφθούν οι ημερήσιες απαιτήσεις, τόσο σε πρωτεΐνη, όσο και σε αμινοξέα επιλέγοντας τα κατάλληλα τρόφιμα και τους συνδυασμούς τους, για να μην οδηγηθεί κάποιος στη λύση των διατροφικών συμπληρωμάτων.
Η μοναδική ίσως συζητήσιμη περίπτωση χρήσης συμπληρωμάτων αμινοξέων ή πρωτεϊνών θα μπορούσε να είναι η θεραπεία κάποιας διαγνωσμένης από ειδικό επιστήμονα έλλειψης αυτών. Πάντως σε όλες τις περιπτώσεις, ακόμα και στις πιο ειδικές, ένας διαιτολόγος είναι σε θέση να καλύψει τις οποιεσδήποτε ανάγκες είτε σε αμινοξέα, είτε σε πρωτεΐνη χρησιμοποιώντας αποκλειστικά-πλήρεις τροφές, σε κατάλληλα ημερήσια διαιτολόγια;

Κωνσταντίνος Αλ. Πετρόπουλος
Διαιτολόγος-Διατροφολογος  

Δευτέρα, 19 Δεκεμβρίου 2011

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ




Η διατροφή του ανθρώπου επηρεάζεται από τον τεχνολογικό πολιτισμό, τις κλιματολογικές και πλουτοπαραγωγικές συνθήκες και γενικότερα την κουλτούρα του περιβάλλοντος, όπου διαμένει. Συγκεκριμένα, οι παράγοντες, που επηρεάζουν τις διατροφικές επιλογές με σειρά σπουδαιότητας είναι:
1.Διαθεσιμότητα Τροφίμων: Ο άνθρωπος ανάλογα με τη γεωγραφική περιοχή, το κλίμα αλλά και τη βιομηχανία, το εμπόριο και την οικονομία του κράτους, που διαμένει, μπορεί να βρίσκει εύκολα και σε αφθονία κάποια τρόφιμα, ενώ άλλα ακόμα και να μην τα γνωρίζει. Για παράδειγμα, στην Ελλάδα το ελαιόλαδο αποτελεί σημαντικό μέρος της δίαιτάς μας, καθώς η χώρα μας είναι ελαιοπαραγωγική, ενώ σε άλλες χώρες θεωρείται είδος πολυτελείας. Συχνά, ακόμα και ατομικοί οικονομικοί λόγοι αποτελούν αποφασιστικό παράγοντα στη διαθεσιμότητα των τροφίμων.
2.Θρησκεία – Παράδοση: Η θρησκεία επηρεάζει σημαντικά τις διατροφικές συνήθειες των ανθρώπων, που την ασπάζονται, ενώ τα ήθη και τα έθιμα καθορίζουν, τόσο τον τρόπο μαγειρέματος, όσο και το χώρο και χρόνο κατανάλωσης των παραδοσιακών τροφίμων. Έτσι, για παράδειγμα, οι Χριστιανοί νηστεύουν σαράντα μέρες πριν από το Πάσχα και την ημέρα του Πάσχα «σουβλίζουν τον οβελία», οι Ινδουιστές δεν καταναλώνουν βοδινό κρέας γιατί η αγελάδα θεωρείται ιερό ζώο, ενώ οι Μουσουλμάνοι κατά το Ραμαζάνι απέχουν από την τροφή καθ’ όλη την διάρκεια της ημέρας και τρώνε τη νύχτα.
3.Προσωπικές Επιλογές: Οι άνθρωποι διαλέγουν την τροφή τους με βάση τις οργανοληπτικές ιδιότητες των τροφίμων (τη γεύση, την οσμή, τη μορφή, την υφή της), αλλά και ανάλογα με την προσωπικότητά τους και το οικογενειακό περιβάλλον, απ’ όπου προέρχονται. Δεν είναι σπάνιο, εξάλλου, η ψυχολογική διάθεση των ανθρώπων να καθορίζει τις επιλογές τους στην ποσότητα και την ποιότητα των τροφίμων που καταναλώνουν.
4.Τρόπος ζωής: Ο σύγχρονος τρόπος ζωής, έντονος, γρήγορος και αγχωτικός έχει οδηγήσει σε άστατο και πρόχειρο τρόπο διατροφής. Η έντονη επαγγελματική απασχόληση και των δύο φύλων έχει τοποθετήσει την επιλογή και προετοιμασία γευμάτων σε δεύτερη μοίρα. Αξίζει να σημειωθεί, άλλωστε, ότι η συνεύρεση για φαγητό ήταν ανέκαθεν μια από τις σημαντικότερες μορφές κοινωνικής συναναστροφής στον τόπο μας.
5.Διαφήμιση: Αν και η βάση της διατροφικής συμπεριφοράς μπαίνει από το οικογενειακό περιβάλλον, τα τελευταία, κυρίως, χρόνια παρατηρείται μεγάλο κύμα επιρροής από τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης και τις διαφημίσεις. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα οι συχνότερες επιλογές στην αγορά τροφίμων να βασίζονται στα διαφημιζόμενα προϊόντα, ανεξάρτητα από την ποιότητά τους. Ενώ ο πρωτόγονος άνθρωπος κυνηγούσε για την τροφή του, τώρα η τροφή «κυνηγάει» εμάς.
Η προώθηση προτύπων με εξαιρετικά εξωτερικά χαρακτηριστικά έχει δημιουργήσει σύγχυση ως προς την αντίληψη του ωραίου. Αυτό έχει οδηγεί άνδρες και γυναίκες να επιλέγουν ορισμένα τρόφιμα και συμπληρώματα, που «πιστεύουν» ότι θα βελτιώσουν την εμφάνισή τους και την κοινωνική τους αποδοχή.
6.Διατροφή και Εισόδημα: Το επίπεδο διατροφής ενός λαού αποτελεί άμεσο δείκτη της ποιότητας και συμβαδίζει με τη γενική κοινωνικό-οικονομική ανάπτυξη, η οποία καθορίζεται και διαμορφώνεται από την εξέλιξη της εθνικής οικονομίας, το κατά κεφαλήν εισόδημα και την κατανομή του μέσα στον πληθυσμό.
Οι μεταβολές του εισοδήματος, όπως είναι αναμενόμενο, επιφέρουν ποσοτικές και ποιοτικές διαφοροποιήσεις στο επίπεδο της διατροφής. Γενικά, η αύξηση του εισοδήματος συνοδεύεται από:
  • Αύξηση της συνολικής ημερήσιας ενεργειακής πρόσληψης, με υπεροχή της αναλογίας των ζωικών προϊόντων σε βάρος των φυτικών.
  • Αύξηση της ημερήσιας πρόσληψης σε πρωτεΐνες, με εξαιρετικά εμφανή την υπεροχή των ζωικών, που αποτελούν άλλωστε και ποιοτικό δείκτη του επιπέδου διατροφής.
  • Αύξηση της συνολικής πρόσληψης λιπιδίων, που οφείλονται στην αύξηση τόσο «ελεύθερων», όσο και κυρίως των «κρυμμένων» λιπιδίων, που προσλαμβάνονται με τα ζωικά προϊόντα (κρέας, γάλα).
  • Αύξηση της κατανάλωσης στη ζάχαρη.
  • Μείωση της κατανάλωσης σε βασικά αμυλούχα τρόφιμα (δημητριακά, όσπρια).
Κωνσταντίνος Αλ. Πετρόπουλος
Διαιτολόγος-Διατροφολογος  

Τετάρτη, 14 Δεκεμβρίου 2011

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ




 
Η παχυσαρκία αποτελεί πρόβλημα για όλες τις ηλικίες, αλλά αντιπροσωπεύει και ένα σοβαρό διατροφικό πρόβλημα της παιδικής και εφηβικής ηλικίας. Η παιδική και εφηβική παχυσαρκία λαμβάνει επιδημικές διαστάσεις στο Δυτικό κόσμο, ενώ στη χώρα μας τις τελευταίες δεκαετίες έχει γίνει ένα μεγάλο πρόβλημα της δημόσιας υγείας. Οι ραγδαίες επιστημονικές εξελίξεις των τελευταίων χρόνων απέδειξαν ότι η παιδική παχυσαρκία είναι μία χρόνια νοσογόνος κατάσταση, η οποία προκαλείται από πολλές αιτίες όπως βιολογικές, γενετικές, ψυχολογικές και κοινωνικές.
Η συχνότητα της παιδικής παχυσαρκίας κυμαίνεται στο 15% στις χώρες της Δυτικής Ευρώπης ενώ στην Αμερική το ποσοστό είναι μεγαλύτερο 25%.Στην Ελλάδα φαίνεται ότι η συχνότητα είναι αυτή του μέσου όρου των χωρών της Ευρώπης με αυξητικές τάσεις. Αυτό είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό γιατί κατατάσσει τα Ελληνόπουλα στα πιο παχύσαρκα της Ευρώπης.
Κρίσιμη περίοδος για την εκδήλωση του προβλήματος είναι η νεογνική, όπου το βάρος επηρεάζεται από τις διατροφικές συνήθειες της μητέρας, καθώς σημαντικό ρόλο παίζει το βάρος της μητέρας πριν από τη σύλληψη.
Κατά την ηλικία 2-8 ετών, αλλά και στην περίοδο της εφηβείας, έχουμε αύξηση των λιποκυττάρων τόσο στο μέγεθος όσο και στον αριθμό τους, καθώς είναι μία περίοδος όπου οι ορμονικές μεταβολές είναι ιδιαίτερα έντονες. Επιπλέον στην περίοδο της εφηβείας αρνητικό ρόλο παίζουν οι ψυχολογικοί παράγοντες και οι αλλαγές στις διατροφικές συνήθειες που παρουσιάζονται. Η εμφάνιση της παχυσαρκίας στην εφηβεία παραμένει μέχρι και 80% κατά την ενήλικη ζωή.
Παράγοντες που καθορίζουν την παραμονή της παχυσαρκίας μεταγενέστερα, είναι ο βαθμός της παχυσαρκίας, η ηλικία έναρξης αυτής, η παρουσία παχυσαρκίας στους γονείς, το σωματικό βάρος, οικονομική και κοινωνική κατάσταση της οικογένειας, επίπεδο σωματικής δραστηριότητας, διατροφικές συνήθειες, ψυχολογικοί παράγοντες.
Η εμφάνιση της παχυσαρκίας σε μικρή ηλικία είναι δυνατών να προκαλέσει σημαντικές επιπλοκές στην υγεία του παιδιού-εφήβου και κατ' επέκταση στην ενήλικη ζωή του.
Τέτοιες επιπλοκές είναι ψυχοκοινωνικές, όπως χαμηλή αυτοεκτίμηση, τάσεις απομόνωσης, εκδήλωση διαταραχών διατροφικής συμπεριφοράς (περιστασιακή υπερφαγία, νευρογενής ανορεξία ή βουλιμία),αγχώδεις εκδηλώσεις, κατάθλιψη, ιδίως στους εφήβους.
Επιπλέον ορθοπεδικές, όπου έχουμε παραμόρφωση των οστών.
Καρδιοαναπνευστικές, όπου έχουμε άπνοια κατά τον ύπνο, αρτηριακή υπέρταση, προδιάθεση για αρτηριοσκλήρυνση.
Μεταβολικές-ορμονικές, όπου έχουμε δυσλιπιδαιμία (αύξηση χοληστερίνης ή τριγλυκεριδίων),αύξηση ουρικού οξέος,υπερινσουλιναιμία, σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2,διαταραχές περιόδου, σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών, πρώιμη έναρξη εφηβείας, χολολιθίαση.
Για να υπάρχει σωστή αντιμετώπιση της παιδικής παχυσαρκίας πρέπει πρώτα απ΄ όλα να δοθεί έμφαση στη σωστή πρόληψη αυτής.
Η έγκυος πρέπει να προσέχει ιδιαίτερα την διατροφή της ώστε να έχουμε σωστή ανάπτυξη του εμβρύου και το νεογνό να έχει το επιθυμητό βάρος. Ο θηλασμός πρέπει να ενισχύεται. Επίσης στην ηλικία γύρω στα 6 πρέπει η διατροφή να είναι ιδιαίτερα προσεγμένη γιατί σ΄ αυτή την ηλικία μπαίνουν οι βάσεις της σωστής διατροφικής συμπεριφοράς αλλά και της σωματικής δραστηριότητας. Σ΄ αυτή την ηλικία μεγάλο ρόλο παίζει η οικογένεια, η οποία πρέπει να οδηγεί το παιδί σε σωστές διατροφικές επιλογές και να μην το προτρέπει να τρώει άχρηστες τροφές (γλυκά- γαριδάκια-καραμέλες).
Το σχολείο παίζει μεγάλο ρόλο στη διατροφική παιδεία ενός παιδιού. Αυτό πρέπει να λειτουργεί συμβουλευτικά με το να υπάρχουν ειδικά μαθήματα για τι σωστή διατροφή. Αλλά και τα κυλικεία να μην περιέχουν άχρηστες τροφές πχ.σοκολάτες,  γαριδάκια, αλλά να περιέχουν υγιεινές τροφές όπως, χυμούς, φρούτα, γιαούρτι, κουλούρι.
Μεγάλο ρόλο παίζει και ο ειδικός επιστήμονας πάνω σε θέματα διατροφής (διατροφολόγος-διαιτολόγος),ο οποίος μαζί με τον παιδίατρο είναι σε θέση να κατευθύνουν τους γονείς σε σωστά διατροφικά σχήματα για τα παιδιά.
Η αντιμετώπιση της παχυσαρκίας σ΄ ένα παιδί είναι πολύ πιο δύσκολη απ΄ ότι σ΄ ένα ενήλικα.
Η διατροφή ενός παιδιού πρέπει να είναι να είναι ισορροπημένη με καλή κατανομή των γευμάτων, ελαχιστοποίηση των σνακ και του τσιμπολογήματος και πλούσιο πρωινό. Ο καλύτερος τρόπος διατροφής ο οποίος προτείνεται σ΄ όλο τον κόσμο, ως ο πιο υγιεινός, είναι η μεσογειακή διατροφή.
Μπορούμε να πούμε ότι για την αντιμετώπιση της παιδικής παχυσαρκίας πρέπει να έχουμε υπόψη μας τα εξής:
·Σωστή διατροφή σημαίνει μητρικός θηλασμός έως και τον 6 μήνα, αποφυγή υπερσιτισμού του βρέφους και υγιεινή διατροφή για το παιδί και τον έφηβο.
·Ο αριθμός των γευμάτων πρέπει να είναι καθορισμένος και τα γεύματα να γίνονται την ίδια ώρα.
·Η ποσότητα τους να εξαρτάται από την ηλικία του παιδιού.
·Η απροθυμία του παιδιού για σίτιση δεν πρέπει να παραβιάζεται αν δεν προσδιορίζεται η αιτία της.
·Το παιδί πρέπει να γευματίζει μαζί με την υπόλοιπη οικογένεια.
·Όλα επιτρέπονται με μέτρο. Υιοθέτηση διαιτολογίου με ποικιλία υγιεινών τροφών, με δικαίωμα επιλογής στο παιδί.
·Να προτιμάται το ελαιόλαδο το οποίο είναι φυτικής προέλευσης και να αποφεύγονται τα λίπη ζωικής προέλευσης.
·Να αποφεύγονται τρόφιμα με άχρηστες θερμίδες, αναψυκτικά και λιχουδιές.
·Όχι στις μονοδιαιτές (με ορισμένα μόνο είδη τροφής) και στις αυστηρές δίαιτες.
·Να προτιμούνται ιδιαίτερα οι σύνθετοι υδατάνθρακες, οι οποίοι είναι πλούσιοι σε φυτικές ίνες (λαχανικά, φρούτα, μαύρο ψωμί).
·Πρωτεΐνες, οι οποίες είναι απαραίτητες για τη σωστή σωματική ανάπτυξη, μπορούμε να πάρουμε από τροφές όπως ψάρια, πουλερικά, γάλα, αβγό, κρέας.
·Απαγορεύεται στα παιδιά, τα φάρμακα που μειώνουν την όρεξη.
·Απαραίτητη η άσκηση σε καθημερινή βάση. Να προτιμούνται ομαδικά αθλήματα.
·Στα παιδιά στα οποία δεν έχει ολοκληρωθεί η ανάπτυξη, η στασιμότητα του βάρους και η αύξηση του ύψους αποτελούν καλό δείκτη.
·Η απώλεια του βάρους να μην ξεπερνά το 1 κιλό το μήνα.

ΒΑΣΙΚΕΣ ΤΡΟΦΕΣ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΠΑΙΔΙΩΝ

ΓΑΛΑ, ΨΩΜΙ, ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ, ΚΡΕΑΣ, ΨΑΡΙ, ΑΒΓΟ, ΤΥΡΙ, ΦΡΟΥΤΑ, ΛΑΧΑΝΙΚΑ, ΑΜΥΛΟΥΧΑ, ΡΥΖΙ, ΦΥΣΙΚΟΙ ΧΥΜΟΙ

ΤΡΟΦΕΣ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΠΟΦΕΥΓΟΝΤΑΙ

ΓΛΥΚΑ, ΣΟΚΟΛΑΤΕΣ, ΠΑΓΩΤΑ, ΚΑΡΑΜΕΛΕΣ, ΓΑΡΙΔΑΚΙΑ, ΑΝΑΨΥΚΤΙΚΑ, ΧΥΜΟΙ ΜΕ ΖΑΧΑΡΗ, ΤΡΟΦΕΣ ΠΛΟΥΣΙΕΣ ΣΕ ΛΙΠΑΡΑ, ΕΤΟΙΜΟ ΦΑΓΗΤΟ (FAST FOOD).


Κωνσταντίνος Αλ. Πετρόπουλος
Διαιτολόγος-Διατροφολογος