Τετάρτη, 29 Φεβρουαρίου 2012

Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΑΘΛΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ


Από την αρχαιότητα, ο αθλητισμός είναι ένα αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής και της κουλτούρας των ανθρώπων. Αρχικά, ξεκίνησε από την ανάγκη του ανθρώπου για επιβίωση (κυνήγι) και στην συνέχεια εξελίχθηκε σε πιο πολύπλοκη μορφή αθλητισμού (διάφορα είδη αθλημάτων). Για την καλή απόδοση του αθλητή σημασία έχουν η προπόνηση, οι γενετικές προδιαγραφές και η διατροφή. Η κατάλληλη διατροφή στον αθλητισμό αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της στήριξης των αθλητών και συμβάλλει στην αντοχή και αποκατάσταση του οργανισμού μετά από προπονητικές και αγωνιστικές επιβαρύνσεις. Η διατροφή των αθλητών στην αρχαία Ελλάδα  ως μέσο βελτίωσης των αθλητικών επιδόσεων, αποτέλεσε αντικείμενο ενδιαφέροντος από πολύ νωρίς. Η προαγωγή της υγείας και η αρμονική ανάπτυξη του σώματος και του πνεύματος των νέων, καλλιεργήθηκε στην Αρχαία Ελλάδα τόσο στα γυμναστήρια όσο και στις παλαίστρες. Ο αρχαίος ελληνικός κόσμος έθεσε την υγεία και την ομορφιά του σώματος πάνω απ’όλα τα αγαθά, χωρίς να διστάσει να στιγματίσει τις υπερβολές του επαγγελματισμού και να γράψει για τις άσχημες πλευρές του. Κατά τον Αριστοτέλη, άλλωστε, ο σκοπός της γυμναστικής είναι παιδαγωγικός και αισθητικός.
Στους πρώτους αιώνες των αγώνων οι αποδόσεις των αθλητών βασίζονταν στην ειδική διατροφή και στην ασκητική αγωγή τους. Αθλητής για τα τέλη του 5ου π.Χ. αιώνα σήμαινε αυτόν που ως επάγγελμα είχε τη συμμετοχή του σε αγώνες που του παρείχαν τα απαραίτητα για να ζήσει. Στα πλαίσια λοιπόν αυτής της μορφής που πήρε η άθληση, η διατροφή έπαιξε σημαντικό ρόλο στη βελτίωση των επιδόσεων και συντέλεσε στο να αλλάξει εκ βάθρων η ιδέα του Αθλητισμού. Στον Όμηρο όπου γίνονταν αγώνες κατά περίσταση, δεν υπάρχει συστηματική προπόνηση ούτε ειδική διατροφή, γεγονός που συνεχίστηκε μέχρι και μετά την περίοδο των Σκοτεινών Χρόνων (11ος - 10ος π.Χ. αιώνας). Τόσο ο Πλάτων, όσο και ο Αριστοτέλης πίστευαν ότι ο γυμναστής είχε εξειδικευμένες γνώσεις σχετικά με την προετοιμασία των αθλητών και την πρόληψη των ασθενειών.
Αξίζει να σημειωθεί, ότι πολλές είναι οι επιγραφές που βρέθηκαν στο βωμό του Ασκληπιού στην Επίδαυρο, όπου οι ασθενείς κατέφευγαν υπό την  παρακίνηση των ιερέων στη σωματική άσκηση προς αποκατάσταση της υγείας. Η «ιατρική γυμναστική» από τότε που εμφανίστηκε είχε άμεση σχέση με τη δίαιτα των αθλητών, η οποία εμφανίζεται στα 500π.Χ. Η νίκη στους Ολυμπιακούς και στους άλλους πανελλήνιους αγώνες, αποτελεί για τη συνείδηση του αρχαίου κόσμου, μία νίκη σημαίνουσας αξίας. Παρά τη γενική αποδοχή της αθλητικής αξίας και κατά τη διάρκεια της αρχαιότητας, έντονη ήταν η αμφισβήτηση για «τον ιδιαίτερο τρόπο ζωής των αθλητών», τη δίαιτα των αθλητών, καθώς αυτή σε αρκετές περιπτώσεις θεωρούνταν υπερβολική και καταναγκαστική.
Ο Ευριπίδης, ο Φιλόστρατος, ο Αθήναιος κατηγορούν την υπερβολή στη διατροφή, ενώ από τον Αριστοφάνη προέρχεται η φράση «τρώει σαν παλαιστής».
Ενδεικτικά, αναφέρουμε τη Δίαιτα του Παλαιστή:
Πρωινό: παξιμάδια κριθαρένια, γάλα, ελιές, μέλι, καρύδια και σύκα.
Γεύμα: Κρέας από κατσίκι, κοτόπουλο ή λαγό ψητό, πουρές από μπιζέλια, σαλάτα χόρτα, τυρί κατσικίσιο ψημένο στη σχάρα, ψωμί κριθαρένιο, 1μήλο ή φρούτο εποχής.
Ενδιάμεσα: 2-3 Σύκα ή δαμάσκηνα, γάλα κατσικίσιο, 1φέτα ψωμί μαύρο, μέλι 3-4 κουταλιές, 5 αμύγδαλα.
Δείπνο: Ψάρι, πληγούρι με γάλα και τυρί, σαλάτα με λάχανο, σέλινο, δυόσμο, κρεμμύδι, ραπανάκι, ρόδι & 2 κουταλιές ελαιόλαδο, ξύδι, λίγο κόκκινο κρασί & μέλι, 2-3 φέτες ψωμί κριθαρένιο, 3 σύκα, κρασί κόκκινο νερωμένο.
Προ του ύπνου: Γιαούρτι ή γάλα 1ποτήρι, 3-4 κουταλιές μέλι, 5 αμύγδαλα ψημένα.

Η διατροφή των αθλητών, που σε τίποτα δεν διέφερε από εκείνη των απλών πολιτών, αποτελούνταν από γαλακτοκομικά προϊόντα, λάδι, λαχανικά, ψωμί, φρούτα και μικρές ποσότητες ψαριών και κρέατος. Κατά τον Διογένη τον Λαέρτιο (Η 12,13) τη βασική τροφή των αθλητών την αποτελούσαν ξερά σύκα, χλωρό τυρί και πληγούρι. Αργότερα όμως, σύμφωνα με τον Γαληνό (ΥΓΙΕΙΝΗ Γ1) άρχισαν να τρώνε αποκλειστικά κρέας και μερικοί το παράκαναν(με τον καιρό πολλοί αθλητές γίνονταν παχύσαρκοι και δεν μπορούσαν να πάρουν μέρος σε αγώνες).  Στα 500-480 π.Χ. μας πληροφορεί ο Παυσανίας, ότι ο Δρομύς από τη Στύμφαλο πέτυχε νίκες στον δόλιχο δρόμο στην Ολυμπία, στα Πύθια, στα Ίσθμια και στα Νέμεα, τις οποίες και απέδωσε στη διατροφή του, αντικαθιστώντας το τυρί με ποσότητες κρέατος.
Ο πυγμάχος Ευρυμένης από τη Σάμο, ήταν νικητής στην 77η  Ολυμπιάδα, απέδωσε δε τη νίκη του στη χρήση κρέατος αντί τυριού σαν κύρια διατροφή.  Οι ιατροί,  κατά τον Φιλόστρατο, ασχολούνταν μέρες όσον αφορά τα είδη ψαριών, τα οποία είναι κατάλληλα για τη διατροφή των αθλητών λέγοντας ποια ψάρια είναι κατάλληλα και γιατί. Ο Ιπποκράτης αναφερόμενος στους σώφρονες αθλητές αναφέρει ότι: «αυτοί που αθλούνται για το καλό τρώνε μόνο το ψωμί σ’ένα δείπνο κρέατος». Υποστηρίζει ακόμη, το συνδυασμό της διατροφής με τη γυμναστική.
Μπορεί στην αρχαιότητα να μην υπήρχαν φαρμακοδιεγερτικές ουσίες, έδιναν όμως στους αθλητές να τρώνε κατά τη διάρκεια των αγώνων ψωμί, που ζυμώθηκε με χυμό του φυτού μύκων ο υπνοφόρος, δηλαδή με κάποιο οπιούχο υγρό (Φιλόστρατος περί γυμναστικής) ή εκχύλισμα φυτών πλούσιον σε αλκαλοειδή, όπως η ιππουρίς (Πλίνιος ο νεότερος). Εξάλλου, οι φυσικές τροφές και τα θεραπευτικά βότανα εξασφάλιζαν στους αθλητές καλή υγεία, ευεξία, ενέργεια και το πάθος που είναι απαραίτητα για τη νίκη.
  
Δημοσιευμεύνη ανακοίνωση στο 13ο Διεθνές Συνέδριο Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού της Ένωση Γυμναστών Βορείου Ελλάδος 19-21/03/2010 που πραγματοποιήθηκε στην Θεσσαλονίκη
Από την επιστημονική ομάδα Πετρόπουλος Κωνσταντίνος Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, Γιωτοπούλου Θεοχαρούλα  Ιστορικός-Φιλόλογος, Γιωτοπούλου Αντιγόνη Ιστορικός-Φιλόλογος MSc

Κωνσταντίνος Αλ. Πετρόπουλος
Διαιτολόγος-Διατροφολόγος  

Πέμπτη, 23 Φεβρουαρίου 2012

ΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΗΛΗΤΗΡΙΑΣΕΙΣ: ΒΑΣΙΚΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΥΓΗ ΤΟΥΣ



Τροφικές δηλητηριάσεις είναι νοσήματα που προκαλούνται από την κατανάλωση ακατάλληλων – μολυσμένων τροφίμων ή νερού. Έχουν περιγραφεί περισσότερα από 250 διαφορετικά τροφιμογενή νοσήματα. Συγκεκριμένα πρόκειται για τροφικές λοιμώξεις ή τοξινώσεις που οφείλονται στον πολλαπλασιασμό βακτηρίων στα τρόφιμα. Οι ιοί και τα παράσιτα δεν πολλαπλασιάζονται στα τρόφιμα.
Οι δηλητηριάσεις αυτή της κατηγορίας μπορούν να προκαλέσουν μία ομάδα νόσων με κοινό χαρακτηριστικό τις γαστρεντερικές διαταραχές.
Οι τροφικές δηλητηριάσεις διαφέρουν ως προς το χρόνο επώασης του ιού (εκδήλωσης των συμπτωμάτων). Ο χρόνος της επώασης είναι μια ένδειξη του τροφίμου από το οποίο επήλθε η δηλητηρίαση σε σχέση με το χρόνο κατανάλωσης του.
Έτσι έχουμε τροφικές δηλητηριάσεις:
1.      Βραχείας επώασης, εκδηλώνονται από λίγα λεπτά της ώρας έως και μερικές ώρες μετά την κατανάλωση του τροφίμου, έχουν τοξική αιτιολογία.
2.      Μέσης επώασης, εκδηλώνονται 1-2 ημέρες μετά την κατανάλωση του τροφίμου προέρχονται από εντεροεισδυτικά μικρόβια, π.χ. σαλμονέλλα.
3.      Μακράς επώασης, εκδηλώνονται τουλάχιστον 2 ημέρες μετά την κατανάλωση του τροφίμου, τα καμπυλοβακτηρίδια είναι ο συνηθέστερος αιτιολογικός παράγοντας.
Ο Π.Ο.Υ. έχει κατατάξει τις τροφικές δηλητηριάσεις σε 6 ομάδες:
1.      Τροφικές δηλητηριάσεις που οφείλονται σε λοιμώξεις από στελέχη σαλμονελλών και σιγκελλών ή από ορισμένους ιούς σχιζομύκητες, παράσιτα και πρωτόζωα. Η κύρια εκδήλωση αυτών των δηλητηριάσεων είναι οι γαστρεντερικές διαταραχές.
2.      Τροφικές δηλητηριάσεις που οφείλονται σε μικροβιακές τοξίνες (π.χ. αλλαντίαση, σταφυλοκοκκική τοξιναιμία κ.α.).
3.      Τροφικές δηλητηριάσεις που οφείλονται στη μόλυνση των τροφίμων από πολύ μεγάλο αριθμό μικροβίων.(π.χ. Bacillus cereus, Clostridium, στρεπτόκοκκος κ.α.)
4.      Τροφικές δηλητηριάσεις που οφείλονται στη μόλυνση των τροφίμων από μικρόβια με αβέβαιη αιτία (π.χ. ψευδομονάδα, πρωτέας, ή κολοβακτηρίδιο).
5.      Τροφικές δηλητηριάσεις που οφείλονται στη μόλυνση των τροφίμων από ιούς με αβέβαιη αιτιολογία.
6.      Τροφικές δηλητηριάσεις που οφείλονται σε μόλυνση των τροφίμων από διάφορες χημικές, ραδιενεργές ουσίες, φυτοφάρμακα και  βαρέα μέταλλα.


Τα κυριότερα τρόφιμα που προκαλούν σοβαρές τροφικές δηλητηριάσεις είναι το κρέας, τα αυγά, τα ψάρια, το γάλα, τα κόλλυβα, τυρί
 Κάποια απλά μέτρα που μπορούμε να εφαρμόσουμε σε ατομικό για την πρόληψη των νοσημάτων αυτών είναι:
·        Πλένουμε τα χέρια μας με σαπούνι και ιδιαίτερα μετά: την χρήση τουαλέτας, την αλλαγή πάνας μωρού (το πλύσιμο των χεριών πρέπει να εφαρμόζεται το ίδιο σχολαστικά και στο παιδί, με την επαφή σε κατοικίδια ζώα και πτηνά, το χειρισμό κοπράνων ζώων, την επίσκεψη σε ζωολογικούς κήπους-μαγαζιά πώλησης μικρών ζώων.
·        Πλένουμε τα χέρια μας με σαπούνι και νερό και πριν από την προετοιμασία του φαγητού και αμέσως μετά το χειρισμό ωμών πουλερικών ή άλλου κρέατος και πριν από την επαφή με οποιοδήποτε άλλο χώρο της κουζίνας.
·        Αποφεύγουμε το μαγείρεμα όταν έχουμε συμπτώματα γαστρεντερίτιδας.
·        Αποφεύγουμε την κατανάλωση ατελώς μαγειρεμένου κρέατος, αυγών ή τροφίμων που περιέχουν ζωικά προϊόντα (π.χ. αυγά). Το κρέας θα πρέπει να μαγειρεύεται έως ότου τα υγρά του να είναι καθαρά και το χρώμα του στο κέντρο να μην είναι ρόδινο.
  1.        Οι παθογόνοι μικροοργανισμοί μπορούν να πολλαπλασιάζονται πολύ γρήγορα σε θερμοκρασία δωματίου και για αυτό θα πρέπει να τοποθετούμε στο ψυγείο τα υπολείμματα των τροφίμων που δεν πρόκειται να καταναλωθούν μέσα στις επόμενες τέσσερις ώρες. Οι μεγαλύτερες ποσότητες τροφίμων συντηρούνται καλύτερα στο ψυγείο όταν μοιράζονται και τοποθετούνται σε μικρότερες ποσότητες σε δοχεία αποθήκευσης.
  2.        Πλένουμε καλά με τρεχούμενο νερό τα ωμά φρούτα και λαχανικά και απομακρύνουμε τα εξωτερικά φύλλα από λαχανικά όπως μαρούλια και λάχανα.
  3.       Χρησιμοποιούμε διαφορετικές επιφάνειες κοπής για τα τρόφιμα ζωικής προέλευσης και αποφεύγουμε τη χρήση του ίδιου μαχαιριού για το κόψιμο του κρέατος και για την ετοιμασία σαλάτας. Λόγω του ότι οι παθογόνοι μικροοργανισμοί μπορούν να πολλαπλασιαστούν στις επιφάνειες κοπής των φρούτων και λαχανικών, πρέπει να είμαστε προσεκτικοί όταν τα κόβουμε.
  4.      Τοποθετούμε τα μαγειρεμένα τρόφιμα σε καθαρά σκεύη και όχι σε αυτά που έχουν χρησιμοποιηθεί για την επεξεργασία τους.
  5.       Πλένουμε καλά με σαπούνι και ζεστό νερό τις επιφάνειες προετοιμασίας τροφίμων (επιφάνειες κοπής, πάγκοι) και τα μαγειρικά σκεύη που ήλθαν σε επαφή με ωμό κρέας πριν χρησιμοποιηθούν για τρόφιμα που είναι ήδη μαγειρεμένα ή καταναλώνονται ωμά.
  6.      Προστατεύουμε τις τροφές από έντομα και τρωκτικά.
  7.      Καταναλώνουμε μόνο παστεριωμένο γάλα και χλωριωμένο νερό. Αποφεύγουμε την κατανάλωση τυριού και άλλων γαλακτοκομικών προϊόντων εκτός του ελεγχόμενου εμπορίου, καθώς και νερού που προέρχεται από πηγάδια, ρυάκια ή άλλες μη ασφαλείς πηγές.
  8.      Μαγειρεύουμε τα οστρακοειδή στον ατμό για τουλάχιστον 90 δευτερόλεπτα ή τα βράζουμε στους 85-90 βαθμούς Κελσίου για τέσσερα (4) λεπτά πριν την κατανάλωση.
  9.      Τηρούμε τους κανόνες υγιεινής κατά την φροντίδα των κατοικίδιων ζώων (σχολαστικό πλύσιμο των χεριών μετά από επαφή με τα κατοικίδια και τα αντικείμενα με τα οποία έχουν έρθει σε επαφή σχολαστικός καθαρισμός ενυδρείων κ.α.).
  10.    Απομακρύνουμε τα κατοικίδια ζώα από τους χώρους παρασκευής τροφίμων.
  11.    Όταν στο σπίτι υπάρχουν παιδιά κάτω από πέντε (5) ετών έγκυες ή ανοσοκατεσταλμένοι καλό θα ήταν να μην φιλοξενούμε ερπετά ως κατοικίδια.
  12.    Σε περίπτωση που ασχολούμαστε με αγροτικές εργασίες, περιορίζουμε την χρήση κοπριάς σε λαχανικά που καταναλώνονται ωμά ή ατελώς μαγειρεμένα.
  13.   Τηρούμε τους κανόνες υγιεινής όσον αφορά το χειρισμό του πόσιμου νερού, την αποχέτευση και την καταπολέμηση των εντόμων.
  14.   Οι ταξιδιώτες σε χώρες όπου οι συνθήκες υγιεινής δεν είναι καλές πρέπει να τηρούν αυστηρά τα παρακάτω μέτρα και, επιπλέον, να αποφεύγουν την κατανάλωση παγοκύβων και ακαθάριστων φρούτων. Σε περίπτωση που κάποιος πρόκειται να ταξιδεύει ή να εργαστεί σε περιοχή υψηλής ή ενδιάμεσης ενδημικότητας για ηπατίτιδα Α και δεν έχει ιστορικό προηγούμενης νοσηρής ή εμβολιασμού έναντι του νοσήματος συστήνεται εμβολιασμός.
  15.   Στην περίπτωση που κάποιος νοσήσει πρέπει να τηρεί τα μέτρα ατομικής υγιεινής και ιδιαίτερα όσον αφορά στα παιδιά, πρέπει να διασφαλίζεται ότι πλένουν τα χέρια τους προσεκτικά με νερό και σαπούνι μετά την χρήση της τουαλέτας για να μειωθεί ο κίνδυνος μετάδοσης της λοίμωξης.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1.    Χασαπίδου Μ & Φαχατίδου Α (2002) Διατροφή για Υγεία, Άσκηση και Αθλητισμό. University Studio Press. Θεσσαλονίκη.
2.      Κοτροκόης Κ & Παπαδογιαννάκης Ε. (2009) Διατροφή & Χημεία Τροφίμων στη Δημόσια Υγεία. Εκδόσεις Π.Χ. Πασχαλίδης. Αθήνα.
3.      Πετρόπουλος Κ., Γιωτοπούλου Θ. & Γιωτοπούλου Α (2010) Βασικές Αρχές Διατροφής στην Εκπαίδευση Ενηλίκων. Καρδίτσα
4.      ΚΕΕΛΠΝΟ 2012 (Ημ. Πρόσβασης 20/2/2012)
5.      Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WHO) 2012 (Ημ. Πρόσβασης 10/2/2012)
http://www.who.int/en/

Κωνσταντίνος Αλ. Πετρόπουλος
      Διαιτολόγος-Διατροφολόγος   

Δευτέρα, 20 Φεβρουαρίου 2012

ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ: Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΗΣ ΠΑΤΡΙΔΑΣ ΜΑΣ


 Η επιστημονική δραστηριότητα των τελευταίων δεκαετιών έχει συμβάλει σημαντικά στην κατανόηση της συσχέτισης της διατροφής με την υγεία. Στο πλαίσιο αυτό, τα τεκμηριωμένα οφέλη για την υγεία των διατροφικών παραδόσεων των πληθυσμών της Μεσογείου έχουν οδηγήσει στην αποδοχή της Μεσογειακής διατροφής ως ενός υγιεινού διατροφικού προτύπου.
Οι μελέτες που δείχνουν ότι η Μεσογειακή Διατροφή σχετίζεται με καλή υγεία έχουν επικεντρωθεί στην παραδοσιακή διατροφή που αποτελούσε πρότυπο διατροφής των ελαιοπαραγωγικών περιοχών της Μεσογείου μέχρι τη δεκαετία του 1960.
Τα μυστικά της μακροζωίας των μεσογειακών λαών και ειδικότερα των Κρητικών ήταν ή απλή και λιτή διατροφή τους η οποία βασίζονταν σε φυτικά τρόφιμα, φρούτα, λαχανικά, μη επεξεργασμένα δημητριακά, ελαιόλαδο και κόκκινο κρασί. Ένας ακόμα παράγοντας που συνέβαλε σημαντικά στην καλή υγεία των εν λόγω πληθυσμών ήταν και ο φυσικός τρόπος ζωής τους (εργασία στην ύπαιθρο) που είχε ως αποτέλεσμα οι Κρητικοί να εμφανίζουν μεγαλύτερα ποσοστά καθημερινής δραστηριότητας από τους υπόλοιπους πληθυσμούς.
Τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της παραδοσιακής Μεσογειακής διατροφής που την κάνουν μοναδική είναι:
  1. Υψηλή κατανάλωση ελαιολάδου (καταχρηστικά ακόρεστων λιπιδίων) συγκριτικά με  κορεσμένα λιπίδια.
  2. Υψηλή κατανάλωση οσπρίων
  3. Υψηλή κατανάλωση κυρίως ανεπεξέργαστων δημητριακών.
  4. Υψηλή κατανάλωση φρούτων.
  5. Υψηλή κατανάλωση λαχανικών.
  6. Χαμηλή κατανάλωση γαλακτοκομικών προϊόντων.
  7. Μέτρια προς υψηλή κατανάλωση ψαριού.
  8. Χαμηλή κατανάλωση κρέατος και προϊόντων κρέατος.
  9. Μέτρια κατανάλωση κρασιού, εφόσον επιτρέπεται από θρησκευτικούς και κοινωνικούς κανόνες.
Η πυραμίδα της μεσογειακής διατροφής χωρίζεται σε τρία επίπεδα βάσει της συχνότητας κατανάλωσης των τροφίμων

Η πυραμίδα έχει στη βάση της τα τρόφιμα, που πρέπει να καταναλώνονται καθημερινά και σε σημαντικές ποσότητες, ενώ αντίθετα στην κορυφή της βρίσκονται οι τροφές που πρέπει να καταναλώνονται αραιά και σε μικρότερες  ποσότητες. Τα κύρια χαρακτηριστικά της είναι ότι είναι πλούσια σε φρούτα, λαχανικά και λίγο επεξεργασμένα δημητριακά (ολικής αλέσεως). Περιλαμβάνει την καθημερινή κατανάλωση γαλακτοκομικών προϊόντων και τη χρήση του ελαιόλαδου ως κύριο λίπος της δίαιτας. Ακόμα, περιλαμβάνει την κατανάλωση ψαριών, πουλερικών και οσπρίων σε εβδομαδιαία βάση, ενώ προτείνει τον περιορισμό στην κατανάλωση κόκκινου κρέατος.

Πρωταρχικός στόχος των διατροφικών οδηγιών, που βασίζονται στη μεσογειακή δίαιτα, είναι η διατήρηση του βάρους του κάθε ατόμου σε υγιή επίπεδα. Για να επιτευχθεί αυτό θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη, τόσο η ποικιλία, όσο και η ποσότητα κατανάλωσης διαφόρων τροφών. Στην πυραμίδα δίδεται έμφαση στις συχνότητες κατανάλωσης και όχι στις ακριβείς ποσότητες σε γραμμάρια. Έτσι, ο αριθμός των μικρομερίδων που αναγράφονται σε αυτή είναι ενδεικτικός και αντιστοιχεί στο μέσο άνθρωπο. Οι ακριβείς ποσότητες κάθε τροφής εξαρτώνται από το βάρος, το ύψος, την ηλικία, το φύλο και τον βαθμό της σωματικής δραστηριότητας του κάθε ατόμου.


Κωνσταντίνος Αλ.Πετρόπουλος
Διαιτόλογος-Διατροφολόγος  

Τρίτη, 14 Φεβρουαρίου 2012

ΑΛΛΑΝΤΙΑΣΗ




Η αλλαντίαση είναι μια σπάνια αλλά σοβαρή, παραλυτική νόσος που προκαλείται από την νευροτοξίνη που παράγεται από το βακτήριο Clostridium Βotulinum το οποίο είναι αναερόβιο Gram θετικό (+). Καθώς και από τα στελέχη των βακτηρίων Clostridium Butyricum και Clostridium Baratii.
 Υπάρχουν έξι είδη αλλαντίασης:
1.      Η τροφιμογενής
2.      Η βρεφική
3.      Η εντερική τοξιναιμία των ενηλίκων
4.      Η τραυματική
5.      Η ιατρογενής
6.      Η εισπνευστική
Το συγκεκριμένο βακτήριο παράγει σπόρια που έχουν την ικανότητα να επιβιώνουν σε ιδιαίτερα δυσμενείς συνθήκες όπως είναι τα πρωτεολυτικά ένζυμα του πεπτικού συστήματος και το χαμηλό PH με αποτέλεσμα να απορροφάται από το έντερο. Έτσι μόλις βρεθούν οι κατάλληλες συνθήκες χαμηλό PH και αναερόβια, έχουμε την ανάπτυξή του. Έχουμε επτά (7) τύπους αλλαντική τοξίνης που διαχωρίζονται με γράμματα A, B, C, D, E, F, G. Μόνο οι τύποι A, B, E και σπάνια ο F προκαλούν νόσο στον άνθρωπο. Η αλλαντική τοξίνη θεωρείται από τις ποιο θανατηφόρες ουσίες. Η μέση θανατηφόρος δόση (LD50) είναι 1ng τοξίνης ανά χιλιόγραμμο βάρος σώματος.
Η τροφική αλλαντίαση εμφανίζεται όταν το Clostridium Botulinum παράγει ισχυρή εξωτοξίνη η οποία προσβάλει το νευρικό σύστημα. Η τοξίνη αναπτύσσεται σε το τρόφιμο το οποίο καταναλώνεται χωρίς να έχει προηγηθεί κατάλληλο μαγείρεμα ώστε να καταστραφεί η τοξίνη. Συνήθως παράγεται σε τρόφιμα τα οποία δεν έχουν παρασκευαστεί σύμφωνα με τις προβλεπόμενες διατάξεις και τεχνικές. Κονσερβοποιημένα (η τοξίνη πολλαπλασιάζεται μέσα σε 5-15 ημέρες) τα οποία είναι χαμηλής περιεκτικότητας σε αλάτι ή ζάχαρη, χαμηλής οξύτητας καθώς και σε παστεριωμένα ή μαγειρεμένα χωρίς να αναπτυχθεί η κατάλληλη θερμοκρασία, τρόφιμα που δεν έχουν καταψυχθεί, ειδικά σε αυτά με αεροστεγή συσκευασία όπως καπνιστά  προϊόντα κρέατος, ψάρια, σάλτσες.
Η τοξίνη απαιτείται για να καταστραφεί με βρασμό στους 85 oC για τουλάχιστον 5 λεπτά. Ενώ για  τα σπόρια της χρειάζεται βρασμός στους 120 οC για τουλάχιστον 10 λεπτά.
Από την αλλαντική τοξίνη προσβάλλεται το γαστρεντερικό και το νευρικό σύστημα. Τα αρχικά συμπτώματα είναι ναυτία, έμετος, δυσταταποσία, ενώ στη συνέχεια παρατηρούνται επιγαστρικό άλγος, διαρροϊκές κενώσεις, επιχείλιος έρπης, πυρετός, βραχνάδα αμυγδαλίτιδα, κολικοί, παράλυση, διαταραχές της όρασης. Η παράλυση των αναπνευστικών μυών μπορεί να είναι θανατηφόρα αν δεν αντιμετωπιστεί εγκαίρως με μηχανική υποστήριξη της αναπνοής. Δεν παρατηρείται πυρετός ή απώλεια συνείδησης.
Τα συμπτώματα στην τροφιμογενή αλλαντίαση ξεκινούν άλλοτε πολύ νωρίς, μέσα σε 6 ώρες από την κατανάλωση μολυσμένης τροφής, και άλλοτε  αργά έως και 10 ημέρες μετά την κατανάλωση της μολυσμένης τροφής.
Συνήθως ο μέσος χρόνος επώασης της νόσου είναι 18-36 ώρες..
Η τροφιμογενής αλλαντίαση θεραπεύεται με αντιτοξίνη η οποία μπλοκάρει την δράση της τοξίνης. Όταν δοθεί πριν ολοκληρωθεί η παράλυση μπορεί να προλάβει την επιδείνωση και να μειώσει τον χρόνο αποθεραπείας. Η απομάκρυνση της μολυσμένης τροφής από το έντερο είναι χρήσιμη.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1.    Κοτροκόης Κ & Παπαδογιαννάκης Ε. (2009). Διατροφή & Χημεία Τροφίμων στη Δημόσια Υγεία. Εκδόσεις Π.Χ. Πασχαλίδης. Αθήνα.
2.  Χασαπίδου Μ & Φαχαντίδου Α. (2002). Διατροφή για Υγεία, Άσκηση και Αθλητισμό. University Studio Press. Θεσσαλονίκη.
3.       ΚΕΕΛΠΝΟ 2012 (Ημ. Πρόσβασης: 10/02/2012

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΑΛ. ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΟΣ
ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΟΣ   

Δευτέρα, 6 Φεβρουαρίου 2012

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ



Ο διαβήτης είναι μια ανωμαλία στο μεταβολισμό του οργανισμού κατά την οποία παράγεται μικρή ποσότητα ινσουλίνης ή και καθόλου. Η έλλειψη ή ανεπαρκής αυτή ποσότητα ινσουλίνης έχει ως αποτέλεσμα τη διαταραχή του μεταβολισμού των υδατανθράκων, των πρωτεϊνών και των λιπών. Είναι μια από τις πιο συνηθισμένες αρρώστιες του ανθρώπου. Θεωρείται η (3η) τρίτη στη σειρά αιτία θανάτων, μετά τα καρδιοαγγειακά προβλήματα και τον καρκίνο, σε πολλές χώρες.
Η εμφάνιση του διαβήτη είναι στενά συνδεδεμένη με την εμφάνιση της παχυσαρκίας. Ένα μεγάλο ποσοστό των διαβητικών είναι παχύσαρκοι. Έτσι, ανεξάρτητα από τον τύπο του διαβήτη καλό είναι ο διαβητικός να διατηρεί το σωματικό του βάρος κάτω του ιδανικού. Στους παχύσαρκους διαβητικούς χρειάζεται μια δίαιτα περιορισμένη σε θερμίδες.
Ο ασθενής ο οποίος απαιτεί ινσουλίνη πρέπει να προσαρμόζει όχι μόνο τη θερμιδική του πρόσληψη στη νέα κατάσταση, αλλά επίσης και τις διαιτητικές του συνήθειες. Η πρόσληψη των τροφών πρέπει να κατανέμεται κατάλληλα, ανάλογα με το είδος και το ποσό της χορηγούμενης ινσουλίνης αλλά και τη φυσική δραστηριότητα του ασθενούς, για να αποφεύγονται υπογλυκαιμικά επεισόδια. Σε κανονικά διαστήματα η πρόσληψη τροφής και η σωστή σωματική άσκηση θεωρούνται ιδιαίτερα σοβαρά θεραπευτικά μέτρα.
Βασικές αρχές στη δίαιτα ενός διαβητικού:
1.    Το σωματικό βάρος του διαβητικού και η φυσική του δραστηριότητα είναι αυτά που καθορίζουν κυρίως τις ανάγκες ενός διαβητικού σε θερμίδες, πρωτεΐνες, λίπος και υδατάνθρακες. Η δίαιτα είναι ποιοτικά ίδια με εκείνη των υγιών ατόμων, αλλά όλα τα τρόφιμα θα πρέπει να ζυγίζονται και να υπολογίζονται, έτσι ώστε να μην προκαλέσουμε απότομη αύξηση της γλυκόζης του αίματος. Κάτι τέτοιο μπορεί να έχει δυσάρεστες συνέπειες στην υγεία του.
2.    Προτιμούνται σύνθετοι υδατάνθρακες και τρόφιμα πλούσια σε φυτικές ίνες. Οι υδατάνθρακες θα πρέπει να είναι μοιρασμένοι τουλάχιστον σε έξι τακτικά γεύματα, για να αποφεύγεται η απότομη αύξηση του σακχάρου στο αίμα.
3.    Προσοχή θα πρέπει να δίνεται και στην πρόσληψη λίπους και χοληστερόλης γιατί οι διαβητικοί παρουσιάζουν και διαταραχή στα επίπεδα των λιπιδίων στο αίμα.
4.    Τρόφιμα πλούσια σε ζάχαρη, όπως γλυκά, σοκολάτες, καραμέλες,  μαρμελάδες, μέλι, ζαχαρωτά, κέικ, πάστες, γλυκούς χυμούς φρούτων, αναψυκτικά και αλκοολούχα ποτά πρέπει να αποφεύγονται.


Κωνσταντίνος Αλ. Πετρόπουλος
    Διαιτολόγος-Διατροφολόγος