Παρασκευή, 20 Απριλίου 2012

Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ



            Η ύπαρξη και η συντήρηση κάθε οργανισμού είναι συνδεδεμένη με την ανάγκη της τροφής και γενικότερα της διατροφής.
            Τα τρόφιμα είναι μείγματα θρεπτικών υλών, όπως πρωτεΐνες, υδατάνθρακες, λίπη, νερό, βιταμίνες, ανόργανα άλατα, σε στερεά ή υγρή μορφή, που μπορούν να χρησιμοποιηθούν σαν τροφή του ανθρώπου.
            Στα τρόφιμα πρέπει να περιληφθεί και το οξυγόνο, γιατί χωρίς αυτό ο οργανισμός δεν είναι ικανός να οξειδώσει τις θρεπτικές ύλες προς παραγωγή ενέργειας, που είναι άκρως απαραίτητη για τη ζωή.
            Ο πρωτόγονος άνθρωπος εξασφάλιζε την τροφή του από το περιβάλλον του, με τους καρπούς, τα έντομα, τις ρίζες, τα ψάρια, το κυνήγι κ.α.
            Αργότερα, με την ανάπτυξη της γεωργίας και της βιομηχανίας, η τροφή του εμπλουτίστηκε περισσότερο με γεωργικά και κτηνοτροφικά προϊόντα. Τα δημητριακά, το ψωμί, τα ζυμαρικά, τα όσπρια, το γάλα, το βούτυρο, το τυρί, το κρέας, τα λάδια προστέθηκαν σταδιακά στο διαιτολόγιο του ανθρώπου.
            Ωστόσο, μόνον από τα τέλη του 18ου αιώνα με την ανάπτυξη των επιστημών, άρχισαν οι άνθρωποι να ασχολούνται οργανωμένα με την διατροφή τους, γιατί κατάλαβαν ότι οι μεγάλες ποσότητες τροφής δεν είναι το κριτήριο διατήρησής τους στη ζωή. Το βασικό κριτήριο είναι η ποιότητά της, δηλαδή, το αν περιέχει ορισμένα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά για την ανάπτυξη του οργανισμού και την παραγωγή ενέργειας.
            Μια από τις βασικές αιτίες που έκαναν τον άνθρωπο να ασχοληθεί αργά με την διατροφή του ήταν το ότι η απασχόληση με το ζήτημα αυτό θεωρούνταν ως μη επιστημονική, ακόμη και σαν ένδειξη άκρατου υλισμού. Είναι, όμως, γνωστό ότι σήμερα λαοί που δεν εξασφαλίζουν τη διατροφή τους ή και ακόμη που μάχονται συνέχεια αποκλειστικά και μόνο για την επιβίωσή τους παραμένουν στην αφάνεια και είναι πάντα εξαρτημένοι από τους δυνατούς. Είναι αδύνατο σ’ ένα λαό να προχωρήσει στο δρόμο της ακμής, αν βασικό του μέλημα είναι επιβίωσή του. Μόνο αν ικανοποιήσει αυτή τη βασική του ανάγκη έχει το χρόνο και τη διάθεση να σκεφτεί, να ονειροπολήσει, να αναπτύξει την φαντασία του, να διαθέσει τις δυνάμεις του για τη δημιουργία πολιτισμού.

Κωνσταντίνος Αλ. Πετρόπουλος
Διαιτολόγος - Διατροφολόγος  

Δευτέρα, 9 Απριλίου 2012

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙ



Η παιδική ηλικία, που καλύπτει τη χρονική περίοδο από ενός έτους μέχρι την εφηβεία, θεωρείται στάδιο ήπιας ανάπτυξης, σε σύγκριση με τις δραματικές αλλαγές που συμβαίνουν κατά τη βρεφική ηλικία και την εφηβεία. Στην ηλικιακή αυτή περίοδο τα παιδιά αποκτούν ικανότητες, που τους προσφέρουν ανεξαρτησία, όσον αφορά στη διατροφή τους και εμφανίζουν προσωπικές προτιμήσεις σε διαφορετικά τρόφιμα.
Καθώς τα παιδιά αναπτύσσουν οστά, δόντια, μύες και αίμα χρειάζονται περισσότερο θρεπτική τροφή, αναλογικά με το βάρος τους, απ’ ότι οι ενήλικες.
Οι ενεργειακές ανάγκες ενός παιδιού καθορίζονται σύμφωνα με:
·         Το βασικό μεταβολισμό του.
·         Το ρυθμό ανάπτυξής του.
·         Τη φυσική δραστηριότητά του.
Το καθημερινό διαιτολόγιο του παιδιού θα πρέπει να περιλαμβάνει:
·         2-4 φρούτα είτε ωμά είτε πολτοποιημένα είτε σα χυμό.
·         2-4 μερίδες γαλακτοκομικών δηλαδή γάλα, γιαούρτι, τυρί.
·         Τουλάχιστον 1 μερίδα λαχανικά, σαλάτα με το γεύμα.
Μία φορά την εβδομάδα καλό είναι να καταναλώνονται όσπρια και μια φορά ψάρι, ενώ το κρέας και το κοτόπουλο να αποτελούν κύριο γεύμα 2-4 φορές.
Τα παιδιά νηπιακής και προσχολικής ηλικίας προτιμούν να τρώνε μικρές μερίδες και να καταναλώνουν συχνότερα γεύματα.
Τα περισσότερα παιδιά τρώνε 4-6 φορές την ημέρα. Τα διάφορα μικρογεύματα, που καταναλώνουν, θα πρέπει να επιλέγονται ορθά από τους γονείς, έτσι ώστε να έχουν μεγάλη θρεπτική αξία και να μην ευνοούν την ανάπτυξη τερηδόνας.
Η σημασία του πρωινού είναι πολύ μεγάλη ιδιαίτερα για τα παιδιά σχολικής ηλικίας, αφού έρευνες έχουν δείξει ότι, παιδιά που δεν τρώνε πρωινό έχουν μικρότερη επίδοση στο σχολείο και δείχνουν κουρασμένα. Στα παιδιά της ίδιας ηλικίας, εξάλλου, σημαντικό κομμάτι της καθημερινής διατροφής τους παίζουν τα τρόφιμα που αγοράζουν από το κυλικείο. Καθώς τα κυλικεία, συνήθως, δε διαθέτουν κατάλληλα τρόφιμα για τα παιδιά, καλό είναι τα παιδιά να προμηθεύονται από το σπίτι το καθημερινό τους κολατσιό.
Τα παιδιά σ’ αυτή την ηλικία αναπτύσσουν «ιδιοτροπίες» απέναντι στο φαγητό και συχνά αρνούνται να φάνε τρόφιμα, τα οποία κατανάλωναν μέχρι τότε, ενώ άλλοτε επιθυμούν να τρώνε καθημερινά το ίδιο φαγητό. Σ’ αυτές τις περιπτώσεις, οι γονείς θα πρέπει να συνεχίζουν να προσφέρουν στα παιδιά τους ποικιλία τροφίμων, συμπεριλαμβάνοντας τα αγαπημένα τους και υποκαθιστώντας αυτά που «αντιπαθούν» με αλλά της ίδιας ομάδας.
Στην επιλογή από τα παιδιά των τροφίμων, που θα καταναλώσουν, σπουδαίο ρόλο παίζουν οι παρακάτω παράγοντες:
·         Η γεύση, η υφή, η θερμοκρασία, η οσμή, το σχήμα του φαγητού και ο τρόπος που προσφέρεται μέσα στο πιάτο. Τα παιδιά φαίνεται να προτιμούν τα ζουμερά, αλλά και τραγανιστά τρόφιμα με έντονα χρώματα που ξεχωρίζουν μέσα στο πιάτο.
·         Οι γονείς μέσω της διατροφικής συμπεριφοράς, που προσπαθούν να καλλιεργήσουν στο παιδί τους. Συχνά χρησιμοποιείται ως ανταμοιβή ή τιμωρία: εκφράσεις όπως «δε θα παίξεις, αν δε φας όλο το φαγητό σου» ή «θα σου πάρω παγωτό, αν φας όλο το φαγητό σου» είναι πολύ συνηθισμένες και συχνά μαθαίνουν στα παιδιά να χρησιμοποιούν το φαγητό, για να πετύχουν αυτό που θέλουν. Αν και μ’ αυτό τον τρόπο πετυχαίνουν οι γονείς τον άμεσο στόχο τους, μακροπρόθεσμα έχουν τα αντίθετα αποτελέσματα.
·         Τα μηνύματα, που δέχονται κυρίως από τη τηλεόραση. Δυστυχώς, όμως, τα περισσότερα τρόφιμα, που διαφημίζονται στην τηλεόραση είναι πολύ χαμηλής θρεπτικής αξίας.
·         Οι διαιτητικές συνήθειες των συνομηλίκων τους. Η επίδραση αυτή φαίνεται εντονότερα από τα τρόφιμα που καταναλώνουν στο κυλικείο ή στις σχολικές εκδρομές και στις παιδικές γιορτές.

Κωνσταντίνος  Αλ. Πετρόπουλος
Διαιτολόγος-Διατροφολόγος