Πέμπτη, 29 Νοεμβρίου 2012

ΔΥΣΑΝΕΞΙΑ ΣΤΗ ΛΑΚΤΟΖΗ


Η λακτόζη είναι ένας δισακχαρίτης (γλυκόζη + γαλακτόζη) που βρίσκεται στο γάλα αμέσως μετά το νερό σε υψηλότερη αναλογία 2,2-7,0% (στο αγελαδινό γάλα είναι 4,2-5,2% ενώ στο γάλα της γυναίκας είναι 6,5-7%).
Η διάσπαση της λακτόζης σε μονοσακχαρίτες πραγματοποιείται με την βοήθεια του ενζύμου λακτάση (βρίσκεται στο λεπτό έντερο) και αποτελεί πηγή ενέργειας για τον οργανισμό, όμως μετά τον απογαλακτισμό η έκκριση του ενζύμου περιορίζεται σημαντικά ή σταματά με αποτέλεσμα πολλοί άνθρωποι να μην χρησιμοποιούν πλήρως ή καθόλου τη λακτόζη.
Η αδιάσπαστη λακτόζη στο λεπτό έντερο λειτουργεί ωσμωτικά με αποτέλεσμα να αυξάνεται η παραγωγή των υγρών και ηλεκτρολυτών και συνεπώς να έχουμε επιτάχυνση του χρόνου διάβασης της λακτόζης από το λεπτό έντερο και να συνυπάρχουν μετεωρισμός και ισχυρά κοιλιακά άλγη. Στην συνέχεια περνάει αδιάσπαστη στο παχύ έντερο, όπου με την επίδραση της εκεί χλωρίδας παράγεται οξικό και κυρίως γαλακτικού οξέος από την μικροβιακή ζύμωση των σακχάρων, με αποτέλεσμα επιδείνωση της κατάστασης. Επίσης με τον ίδιο τρόπο παράγονται διοξείδιο του άνθρακα και αέριο υδρογόνο τα οποία επιβαρύνουν το μετεωρισμό και την κοιλιακή δυσφορία.
Έχουμε τρεις κύριους τύπους δυσανεξίας στην λακτόζη.
1.   Την Πρωτοπαθή, όπου η ανεπάρκεια της λακτάσης αναφέρεται στην γενετικά προκαθορισμένη πτώση της δραστικότητας του ενζύμου.
2.   Τη Δευτεροπαθή, η οποία μπορεί να προκληθεί εξαιτίας κάποιας ασθένειας ή παθολογικών καταστάσεων και σε ένα άτομο με φυσιολογικό αρχικά βλεννογόνο εντέρου. Αίτια δευτεροπαθούς ανεπάρκειας της λακτάσης είναι: γαστρεντερίτιδα, λοιμώξεις από παράσιτα (λάμβλια), νόσος Crohn, κοιλιοκάκη, αφαίρεση μεγάλου τμήματος του λεπτού εντέρου, φαρμακευτική αγωγή (χημειοθεραπεία).
3.   Τη Συγγενή, ανεπάρκεια σε λακτάση, η οποία είναι εξαιρετικά σπάνια και μεταδίδεται με τον αυτοσωματικό υπολειπόμενο τύπο κληρονομικότητας, που συνοδεύονται από πλήρη απουσία της λακτάσης.

Κλινικά η διάγνωση της δυσανεξίας στη λακτόζη δεν είναι εύκολη υπόθεση, λόγω της ποικιλομορφίας των συμπτωμάτων. Αν τα συμπτώματα παρουσιάζονται αμέσως μετά τη λήψη της λακτόζης, η διάγνωση είναι πιο εύκολη. Όταν τα συμπτώματα εμφανίζονται στα πρώτα 30 λεπτά μετά τη λήψη της λακτόζης, έχουμε εμφάνιση ναυτίας και ένα αίσθημα πληρότητας του στομάχου (φούσκωμα). Ενώ, όταν αυτά εμφανίζονται από 2-6 ώρες αυτά είναι ο κοιλιακός πόνος, αυτός εντοπίζεται γύρω από τον ομφαλό ή στο κάτω μέρος της κοιλιάς, θόρυβοι στο έντερο, το φούσκωμα, η έκλυση αερίων και η διάρροια. Η τυπική διάρροια χαρακτηρίζεται από υδαρή, ογκώδη και αφρώδη κόπρανα.
Η διάγνωση της δυσανεξίας στη λακτόζη μπορεί να γίνει με διάφορα τεστ, όπως τα τεστ ανοχής στην λακτόζη, η μέτρηση του pH των κοπράνων τα οποία είναι όξινα και μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε όλες τις ηλικίες. Πιο ειδική εξέταση είναι το τεστ αναπνοής μέσω μέτρησης υδρογόνου στον εκπνεόμενου αέρα η οποία μπορεί να γίνει μετά την ηλικία των 6 ετών.
Η αντιμετώπιση της δυσανεξίας στη λακτόζη περιλαμβάνει το περιορισμό της λακτόζης στη δίαιτα, την υποκατάσταση της από εναλλακτικές θρεπτικές ουσίες, την παροχή της απαραίτητης ποσότητας ασβεστίου από άλλες πηγές τροφίμων και τη λήψη υποκατάστατων του ενζύμου της λακτάσης. Η ανάγκη για τον διαιτητικό περιορισμό της λακτόζης εξατομικεύεται ανάλογα με την ανοχή του κάθε ατόμου.
Οι ασθενείς με ανεπάρκεια λακτάσης μπορούν να ακολουθήσουν μία δίαιτα ελεύθερης λακτόζης, τη στιγμή της διάγνωσης ώστε να εξαλειφθούν τα συμπτώματα και στην συνέχεια να επανεισάγουν τη λακτόζη στη διατροφή τους, αυξάνοντας την σταδιακά, έως ότου βρεθεί η ποσότητα που προκαλεί τα συμπτώματα. Εκτός από τα γάλατα ελεύθερης ή μειωμένης λακτόζης μπορούν να χρησιμοποιηθούν τα γάλατα σόγιας που δεν περιέχουν λακτόζη.
Τα γαλακτοκομικά προϊόντα διαφέρουν ως προς την περιεκτικότητά τους σε λακτόζη. Το φρέσκο γάλα έχει την υψηλότερη περιεκτικότητα. Τα άτομα με ενδείξεις δυσανεξίας στη λακτόζη μπορούν να ανεχθούν γάλατα που έχουν υποστεί ζύμωση καθώς η περιεκτικότητα του γάλατος σε λακτόζη μειώνεται σημαντικά μετά την κατεργασία αυτή. Στο εμπόριο υπάρχουν γάλατα 70-80% λιγότερη λακτόζη που είναι ανεκτά από τα άτομα με ανεπάρκεια σε λακτάση.
Η παρουσία στο γάλα μικροοργανισμών (ένζυμα) βοηθάει τα άτομα που παρουσιάζουν δυσανεξία, γιατί αυτά περιέχουν το ένζυμο γαλακτοσιδάση, το οποίο ενεργοποιείτε στο λεπτό έντερο και υδρολύει την προσλαμβανόμενη λακτόζη. Τρόφιμο που περιέχει το παραπάνω ενζυμο είναι το γιαούρτι, το οποίο συνιστάτε. Έχει βρεθεί ότι το ασβέστιο του γιαουρτιού απορροφάται φυσιολογικά από τα άτομα που δυσαπορροφούν τη λακτόζη, συνεπώς αποτελεί άριστη πηγή ασβεστίου. Σημαντικές πηγές θρεπτικών συστατικών από τα γαλακτοκομικά για τα άτομα που παρουσιάζουν το πρόβλημα είναι και τα τυριά λευκά ή κίτρινα (π.χ. φέτα, κασέρι).
Εκτός από τις φανερές πηγές της λακτόζης υπάρχουν και οι κρυφές, όπως επεξεργασμένα τρόφιμα στα οποία αναγράφονται οι όροι: ορός γάλακτος, καζεΐνη, λακτολβουμίνη, σκόνη γάλακτος μπορεί να περιέχουν σημαντική ποσότητες λακτόζης. Τροφές που μπορεί να περιέχουν κρυφές πηγές λακτόζης είναι τα μπισκότα, τα ζαχαρωτά, τα παξιμάδια, τα γλυκίσματα που απαιτούν ψήσιμο, οι σούπες, η μαργαρίνη και οι ντρέσινγκ σαλάτες.
Η λακτόζη μπορεί να περιέχεται και ως συστατικό πολλών φαρμάκων, αλλά προκαλεί συμπτώματα μόνο σε άτομα με σοβαρή δυσανεξία στη λακτόζη.

Κωνσταντίνος Αλ. Πετρόπουλος
Διαιτολόγος - Διατροφολόγος  

Τετάρτη, 21 Νοεμβρίου 2012

ΧΟΛΗΣΤΕΡΟΛΗ


Η χοληστερόλη είναι παράδειγμα φυσικής ένωσης, που είναι απαραίτητος μεταβολίτης, αλλά δεν είναι θρεπτικό συστατικό. Ως μεταβολίτης, η χοληστερόλη αποτελεί ουσιώδες μέσο με το οποίο ρυθμίζεται η ρευστότητα των βιολογικών μεμβρανών. Αποτελεί τη μητρική ένωση των στεροειδών ορμονών, με τις ποικίλες και σπουδαίες φυσιολογικές δράσεις, αλλά και των χολικών οξέων που συμμετέχουν στην πέψη και απορρόφηση των λιπών. Δεν χαρακτηρίζεται απαραίτητο θρεπτικό συστατικό, επειδή ο οργανισμός μπορεί να συνθέσει την ποσότητα που χρειάζεται, όταν δεν υπάρχει στο διαιτολόγιο ικανοποιητική ποσότητα.
Η κακή της φήμη προέρχεται από το γεγονός ότι οι πλάκες σχηματίζονται στην εσωτερική πλευρά των αγγείων κατά την αθηροσκλήρωση κι έτσι, η χοληστερόλη με τους εστέρες της βρέθηκε να αποτελεί ένα από τα πολλά συστατικά τους. Αυτή η χοληστερόλη προέρχεται από τις λιποπρωτεϊνες του αίματος και ιδιαίτερα από τις LDL. Η συγκέντρωση της χοληστερόλης στο αίμα για ένα πληθυσμό κυμαίνεται σε ευρεία όρια. Εξαιρετικά αυξημένες τιμές χοληστερόλης είναι ένδειξη μεταβολικής ανωμαλίας, μερικές φορές γενετικής, που μπορεί να οφείλεται είτε στη μειωμένη απομάκρυνση λιποπρωτεϊνών, είτε στην αυξημένη σύνθεση χοληστερόλης, είτε στο συνδυασμό και των δύο αυτών παραγόντων. Αυτό δε σημαίνει ότι η υψηλή συγκέντρωση της χοληστερόλης είναι η αιτία της ανωμαλίας. Επομένως, η μείωση της χοληστερόλης του αίματος με ρύθμιση της διατροφής, αν επιτευχθεί, δε σημαίνει ότι αυτό επηρεάζει θετικά και την αιτία που προκάλεσε την αυξημένη συγκέντρωση της στο αίμα.
Ως προς τη συμμετοχή της διατροφής στην ολική χοληστερόλη του ανθρωπίνου σώματος υπάρχουν οι ακόλουθες πληροφορίες. Ένας ενήλικας περιέχει περισσότερα από 100gr χοληστερόλης. Οι περισσότεροι ιστοί είναι σε θέση να συνθέτουν χοληστερόλη, με διαφορετικό, ωστόσο, ρυθμό ο καθένας, αλλά ο ρυθμός αυτός επηρεάζεται δραστικά από την παρουσία της διαιτητικής χοληστερόλης. Υπάρχει συνεχής ανταλλαγή χοληστερόλης μεταξύ των ιστών και του αίματος. Η μέση ημιπερίοδος ζωής της χοληστερόλης των ιστών είναι της τάξης των ωρών. Υπολογίζεται ότι η ημερήσια σύνθεση αποδίδει περίπου 0,5-1gr ενώ 0,25-0,75gr περιέχονται σε ένα μέσο ημερήσιο διαιτολόγιο, από το οποίο μόνο το 50% απορροφάται. Αυτό σημαίνει ότι ο ενήλικας για την ικανοποίηση των αναγκών του συνθέτει 2-4 φορές περισσότερη χοληστερόλη από την ποσότητα που προσλαμβάνει με το διαιτολόγιο.

Ένας τρόπος μείωσης της χοληστερόλης του αίματος είναι η μειωμένη πρόσληψη. Ο τρόπος αυτός έχει περιορισμένες δυνατότητες, αφού ούτως ή άλλως η απορρόφηση είναι μερική. Πιο αποτελεσματική διαιτητική επίδραση ασκεί η αναλογία των πολυακόρεστων προς τα κορεσμένα λιπαρά οξέα. Τα κορεσμένα λιπαρά οξέα έχουν διπλάσια δυνατότητα αύξησης της χοληστερόλης από τη δυνατότητα που έχουν τα πολυακόρεστα να την μειώνουν. Η αναλογία πολυακορέστων προς κορεσμένα ίση με 0,5 σταθεροποιεί τη χοληστερόλη του αίματος, ενώ μεγαλύτερη έχει την τάση να τη μειώσει. Πάντως, η χοληστερόλη του αίματος φαίνεται να επηρεάζεται και από άλλους παράγοντες όπως π.χ. το κάπνισμα, το άγχος, η γυμναστική, γι’ αυτό και είναι δύσκολο να προσδιοριστούν με ακρίβεια. Η άποψη, επίσης, ότι η βλάβη στα αγγεία δεν προκαλείται από τη χοληστερόλη, αλλά από οξειδωμένα προϊόντα της, ρίχνει το βάρος περισσότερο στην προστασία με αντιοξειδωτικούς παράγοντες.
Οι τροφές που περιέχουν καλής ποιότητας λίπη π.χ μονοακόρεστα (ελαιόλαδο) ή πολυακόρεστα(ψάρια, ξηροί καρποί) ή φυτικές ίνες (διαλυτές και αδιάλυτες) είναι οι τροφές που συμβάλουν στην μείωση της.
Συγκεκριμένα
1.  Φρούτα και λαχανικά, λόγω των φυτικών ινών που περιέχουν.
2.  Δημητριακά ολικής άλεσης, λόγω των φυτικών ινών που περιέχουν.
3.  Ολικής αλέσεως προϊόντα, (ψωμί, φρυγανιές, ρύζι, ζυμαρικά κλπ.), επίσης λόγω των φυτικών ινών που περιέχουν.
4. Λιπαρά ψάρια (σολομός, τόνος, σαρδέλα,), λόγω της παρουσίας των ω-3 λιπαρών οξέων που βρέθηκε ότι μειώνουν τη χοληστερίνη.
5.  Θαλασσινά τα όποια είναι παρεξηγημένη τροφή, γιατί όλοι θεωρούν ότι ανεβάζουν τη χοληστερίνη, ενώ το πιο σημαντικά διότι έχουν αντιφλεγμονώδη δράση.
6.  Ελαιόλαδο (πηγή μονοακόρεστων λιπαρών οξέων και κυρίως του ελαϊκού οξέος) το οποίο βρέθηκε συγκρινόμενο με τα κορεσμένα λιπαρά οξέα, μειώνει την ολική και την κακή χοληστερίνη, ενώ δεν επηρεάζει σημαντικά την καλή χοληστερίνη
7. Αλκοόλ και κρασί ( η μέτρια κατανάλωση αλκοόλ και ιδιαίτερα του κόκκινου που περιέχει αντιοξειδωτικές ουσίες βοηθούν στην αύξηση της HDL).
8. Οι φυτοστερόλες που βρίσκονται , αποκλειστικά σε φυτικά τρόφιμα όπως σουσάμι, ηλιόσποροι, φιστίκια, σόγια, αρακάς, πίτουρο και αντίστοιχα λάδια, αλλά και κατάλληλα εμπλουτισμένες μαργαρίνες.
9.  Όσπρια όπως φακές, φασόλια, ρεβίθια, λόγω των φυτικών ινών που περιέχουν.
10.Άπαχα γαλακτοκομικά και κρέατα (χοιρινό και μοσχαρίσιο), κοτόπουλο, ψάρι χωρίς πέτσα..

Κωνσταντίνος Αλ. Πετρόπουλος
Διαιτολόγος - Διατροφολόγος  

Παρασκευή, 16 Νοεμβρίου 2012

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΛΙΠΟΥΣ - ΛΙΠΙΔΙΩΝ ΣΤΗΝ ΔΙΑΤΡΟΦΗ


Τα λιπίδια είναι ετερογενείς ενώσεις οι οποίες ταξινομούνται σε μια ομάδα γιατί εμφανίζουν κοινές ιδιότητες όπως:
1.Είναι αδιάλυτες στο νερό.
2. Είναι διαλυτές σε οργανικά διαλύματα (αιθέρα βενζίνη, χλωροφόρμιο κ.α.).
3. Χρησιμοποιούνται ως πηγή ενέργειας και θεωρούνται εστέρες των λιπαρών οξέων.
Από τα λίπη ο άνθρωπος καλύπτει το 30-35% των αναγκών του σε θερμίδες. Τα λίπη είναι η πλέον συμπυκνωμένη μορφή ενέργειας για τον οργανισμό του ανθρώπου παρέχοντας σ’ αυτόν 9 Kcal/gr λίπους και είναι η μορφή υπό την οποία η ενέργεια αποθηκεύεται στο σώμα. Όλοι οι ιστοί του σώματος, εκτός από το κεντρικό νευρικό σύστημα, έχουν την ικανότητα να χρησιμοποιούν τα λιπαρά οξέα για ενέργεια.
1. Είναι βασικά συστατικά των μεμβρανών των κυττάρων.
2. Προφυλάσσουν τα όργανα του σώματος από τραυματισμούς.
3.  Διατηρούν σταθερή τη θερμοκρασία του σώματος.
4.   Βοηθούν στην απορρόφηση και μεταφορά των λιποδιαλυτών βιταμινών (A,D.E,K).
5.   Προσφέρουν νοστιμιά στα τρόφιμα.
6.  Δημιουργούν αίσθημα κορεσμού.
Τα λίπη αποτελούνται από λιπίδια, τα οποία με τη σειρά τους περιέχουν λιπαρά οξέα.
Ο οργανισμός μπορεί να συνθέσει όλα τα λιπαρά οξέα εκτός από δύο, τα οποία ονομάζονται απαραίτητα λιπαρά οξέα και είναι τα ω-3 και τα ω-6 λιπαρά οξέα. Γι’ αυτό το λόγο πρέπει να λαμβάνονται από τις τροφές. Τα ω-3 λιπαρά οξέα βρίσκονται κυρίως στα σπορέλαια (ελαιόλαδο, αραβοσιτέλαιο), ενώ τα ω-6 λιπαρά οξέα βρίσκονται κυρίως στους ξηρούς καρπούς.
Το λίπος τον τροφίμων χαρακτηρίζεται ως «ορατό» και είναι εκείνο που προκύπτει από το λιπώδη ιστό των ζωικών ιστών και τους ελαιούχους σπόρους. Το «κρυμμένο» λίπος είναι ενσωματωμένο στις μεμβράνες των ιστών. Ένα μέρος του λίπους δεν είναι άμεσα ορατό στα τρόφιμα, αφού ενσωματώνεται σ’ αυτά κατά τη διάρκεια είτε του σχηματισμού τους (λουκάνικα), είτε του μαγειρέματος.
Τα λιπίδια του λιπώδους ιστού αποτελούνται σχεδόν αποκλειστικά από τριγλυκερίδια.
Το γάλα της αγελάδας και τα προϊόντα του είναι πολύ σπουδαίες πηγές διαιτητικού λίπους.
Τα αυγά της κότας αποτελούν σημαντική πηγή λίπους για πολλές δίαιτες. Ο κρόκος είναι πλούσιος σε λίπος του οποίου ο προορισμός είναι η συντήρηση και η θρέψη του αναπτυσσόμενου εμβρύου. Ένα αυγό παρέχει 300mg περίπου χοληστερόλης.
Τα ψάρια μπορούν να χωριστούν σ’ αυτά που αποθηκεύουν το λίπος ως τριγλυκερίδια στο ήπαρ, πχ. μπακαλιάρος. τα ψάρια αυτά χαρακτηρίζονται ως άπαχα. Η άλλη κατηγορία περιλαμβάνει τα ψάρια που αποθηκεύουν το λίπος στο μυϊκό ιστό, πχ. σκουμπρί, ρέγκα. Τα ψάρια αυτά χαρακτηρίζονται ως παχιά αφού δεν διαθέτουν λιπώδη ιστό.
Το λίπος που προσλαμβάνεται με το κρέας αποτελείται κυρίως από φωσφολιπίδια και χοληστερόλη, αν και πολλοί μυϊκοί ιστοί των ζώων είναι διαποτισμένοι με τριγλυκερίδια, ίδια σε σύνθεση με εκείνη του λιπώδους ιστού. Τα λιπίδια του μυϊκού ιστού είναι η κύρια πηγή του διαιτητικού αραχιδονικού οξέος.
Φυτικά λάδια αποτελούν το αποθηκευτικό λίπος πολλών φυτών, όπως ο λιπώδης ιστός για τα ζώα. Η σύσταση σε λιπαρά οξέα ποικίλει, αλλά τα φυτικά λάδια που έχουν εμπορική αξία και χρησιμοποιούνται στη διατροφή είναι εκείνα που περιέχουν τα κοινά λιπαρά οξέα παλμιτικό, στεατικό, ελαϊκό και λινελαϊκό. Τα φυτικά λάδια περιέχουν κυμαινόμενες ποσότητες φωσφολιπιδίων, χλωροφύλλης, καροτινοειδών και τοκοφερολών. Μερικά, επίσης, περιέχουν τοξικά λιπαρά οξέα, π.χ. ερουκικό.
Η μαργαρίνη είναι γαλάκτωμα νερού σε λίπους και είναι ένα τεχνητό προϊόν υποκατάστατο του βουτύρου
Στις χώρες της Μεσογείου η κατανάλωση λίπους δεν είναι μικρότερη από τις δυτικές χώρες, αλλά η σύνθεση σε λιπαρά οξέα είναι επηρεασμένη από την παρουσία του ελαιολάδου.
Φαγητό χωρίς λίπος, όχι μόνο είναι ανεπαρκές σε θρεπτικά συστατικά, απαραίτητα λιπαρά οξέα, λιποδιαλυτές βιταμίνες, αλλά είναι εξαιρετικά δυσάρεστο στην πρόσληψη. Το λίπος συμβάλει σε σημαντικό βαθμό στη νοστιμιά του φαγητού με δύο τρόπους: α) την οσμή και γεύση των λιπών ή των προϊόντων που παράγουν, β) την υφή του τροφίμου.
Από την άποψη της παροχής ενέργειας τα λίπη χαρακτηρίζονται από δύο βασικά πλεονεκτήματα:
1.Αποδίδουν περισσότερες από διπλάσιες θερμίδες ανά γραμμάριο απ’ ό,τι οι υδατάνθρακες και οι πρωτεΐνες.
2.Μπορούν να αποθηκευτούν σε μεγάλες ποσότητες με τη μορφή των τριγλυκεριδίων και να χρησιμοποιηθούν όταν χρειαστεί.
Στις αναπτυγμένες κοινωνίες τα τελευταία χρόνια υπάρχει μεγάλη ζήτηση για προϊόντα με μειωμένες θερμίδες. Μία κατεύθυνση για την επίτευξη αυτού του στόχου είναι η ανάπτυξη και χρησιμοποίηση τεχνητών γλυκαντικών υλών. Η έμφαση, ωστόσο, για την εφαρμογή υποκατάστατων του λίπους αντί των υδατανθράκων είναι πολύ πιο έντονη και οφείλεται σε δύο λόγους:
·    Τα λίπη έχουν θερμιδικό περιεχόμενο μεγαλύτερο από το διπλάσιο των υδατανθράκων. Επομένως, η μείωση των θερμίδων του λίπους συμβάλλει πιο αποτελεσματικά στη μείωση των θερμίδων του διαιτολογίου απ’ όσο είναι εφικτό αυτό με τους υδατάνθρακες.
· Η συμμετοχή του λίπους στην κάλυψη των θερμιδικών αναγκών στο σύγχρονο διαιτολόγιο, θεωρείται υψηλή και επιβάλλεται η μείωσή της σε ποσοστό περίπου 30%.

Κωνσταντίνος Αλ. Πετρόπουλος
Διαιτολόγος - Διατροφολόγος  

Τετάρτη, 14 Νοεμβρίου 2012

Η ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΜΟΥ ΣΤΟΝ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ


Ο σακχαρώδης διαβήτης αποτελεί μία από τις συνηθέστερες παθήσεις του ανθρώπου. Σήμερα είναι μια από τις παθήσεις που μαζί με τις καρδιοπάθειες και τον καρκίνο παρουσιάζει τα υψηλότερα ποσοστά θνησιμότητα στις αναπτυγμένες χώρες.
Με το όρο σακχαρώδη διαβήτη περιλαμβάνουμε ένα σύνολο διαταραχών που έχουν ως κοινό χαρακτηριστικό τα υψηλά επίπεδα γλυκόζης στο αίμα. Η μερική ή απόλυτη έλλειψη ινσουλίνη από τον οργανισμό είναι υπεύθυνη για την αδυναμία χρησιμοποίησης της γλυκόζης από τα κύτταρα με αποτέλεσμα:

  1.  Η περίσσεια της να κυκλοφορεί στο αίμα.
  2.  Να αποβάλλεται σε μεγάλες ποσότητες από τα ούρα.
  3.  Το κύτταρο να είναι υποχρεωμένο να χρησιμοποιεί άλλες μεταβολικές οδούς προκειμένου να καλύψει τις ενεργειακές του ανάγκες.
Δείτε ολόκληρο το κείμενο ΕΔΩ

Κωνσταντίνος Αλ. Πετρόπουλος
Διαιτολόγος - Διατροφολόγος  

Παρασκευή, 9 Νοεμβρίου 2012

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΑΘΛΗΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ


Οι διατροφικές – ενεργειακές απαιτήσεις στην παιδική και εφηβική ηλικία είναι αυξημένες λόγω της ανάπτυξης που συντελείται σε αυτές τις ηλικίες. Έτσι, στην παιδική ηλικία και στην εφηβεία λόγω του ότι έχουμε ανάπτυξη των οστών, δοντιών, μυών και αίματος, αλλά και απότομη αύξηση του βάρους και του ύψους, καθώς και αλλαγές και στην κατανομή του λίπους και στη μεγέθυνση των κυριότερων οργανικών συστημάτων. Επίσης, είναι μια μοναδική περίοδος διαμόρφωσης των φυσιολογικών, ψυχοκοινωνικών επιπέδων, τα οποία επηρεάζουν και τις διατροφικές επιλογές σε αυτή την ηλικία.
Οι ενεργειακές ανάγκες σε αυτές τις ηλικίες καθορίζονται σύμφωνα με:
·        Το βασικό μεταβολισμό του
·        Το ρυθμό ανάπτυξής του
·        Τη φυσική δραστηριότητά του

Δείτε το κείμενο  ΕΔΩ
Για να δείτε την Παρουσίαση στην σελίδα Διαλέξεις - Ομιλίες ή ΕΔΩ


Διάλεξη στην ημερίδα με θέμα «Αθλητισμός και Υγεία» που διοργάνωσαν τα Αθλητικά Σωματεία Ατρόμητος Παλαμά (Ποδόσφαιρο), Τιτάνες Παλαμά (Μπάσκετ) στις 03/11/2012 στην Αίθουσα πολλαπλών χρήσεων του Πολιτιστικού Κέντρου Παλαμά.

Κωνσταντίνος Αλ. Πετρόπουλος
Διαιτολόγος -  Διατροφολόγος  

Τετάρτη, 7 Νοεμβρίου 2012

ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΠΥΡΑΜΙΔΑΣ ΤΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ


Η σχέση της σωστής διατροφής με την υγεία είναι αδιαμφισβήτητη. Η δε ανωτερότητα της Μεσογειακής Διατροφής είναι και επιστημονικά αποδεδειγμένη. Στην Ελλάδα έχουμε σε αφθονία μια μεγάλη ποικιλία τροφίμων που συμπεριλαμβάνονται στην Πυραμίδα της Μεσογειακής Διατροφής. Πόσο όμως γνωρίζουμε τι περιλαμβάνει η Μεσογειακή Διατροφή;
Παρακάτω θα προσπαθήσουμε να κάνουμε μια ανάλυση της.

Καθημερινή κατανάλωση τροφίμων.
Η βάση της πυραμίδα ς αποτελείται από τροφές, όπως τα δημητριακά και τα προϊόντα τους (ψωμί, ζυμαρικά, ρύζι, κ.ά.), που πρέπει να καταναλώνονται σε καθημερινή βάση, καθώς μας παρέχουν ενέργεια μέσω των υδατανθράκων που περιέχουν. Τα τρόφιμα αυτά είναι από την φύση τους χαμηλά σε λίπος. Όταν μάλιστα είναι ολικής αλέσεως τότε παρέχουν και αρκετές φυτικές ίνες, οι οποίες βοηθούν στην καλύτερη λειτουργία του εντέρου και στη μείωση της χοληστερόλης.
Η ομάδα των φρούτων και των λαχανικών αποτελεί καλή πηγή αντιοξειδωτικών και άλλων βιταμινών (βιταμίνες A,C, βιταμίνες συμπλέγματος B, κλπ ). ανόργανων στοιχείων, άλλων αντιοξειδωτικών ουσιών μια φυτικών ινών. Η κατανάλωση φρούτων και λαχανικών δρα προστατευτικά όσον αφορά στον κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών νοσημάτων και διαφόρων μορφών καρκίνου.
Ό συστατικό της Μεσογειακής Διατροφής είναι  το ελαιόλαδο. Πλήθος ερευνών έχουν δείξει ότι το ελαιόλαδο, που είναι πλούσιο σε μονοακόρεστα λιπαρά οξέα και σε αντιοξειδωτικές ουσίες, παρέχει προστασία κατά της στεφανιαίας νόσου και μειώνει τα επίπεδα της κακής χοληστερόλης (LDL) ενώ παράλληλα αυξάνει τα επίπεδα της καλής χοληστερόλης (HDL). Οι επιστημονικές ενδείξεις για τα οφέλη του ελαιολάδου δεν περιορίζονται μόνο στα ανωτέρω. Αρκετοί ερευνητές υποστηρίζουν ότι προστατεύει και από κάποιες μορφές καρκίνου. Το ελαιόλαδο, όπως και όλα τα λίπη, μπορεί να οδηγήσουν ευκολότερα σχέση με άλλα τρόφιμα, σε θετικό ισοζύγιο ενέργειας και επομένως διευκολύνουν την αύξηση του σωματικού βάρους. Σημασία όμως κι εδώ έχει το ισοζύγιο ενέργειας και η αντίστοιχή σωματική δραστηριότητα.
Τα γαλακτοκομικά προϊόντα αποτελούν πηγή τόσο ανόργανων στοιχείων και βιταμινών, μ πιο γνωστό το ασβέστιο, όσο και πρωτεϊνών υψηλής διατροφικής αξίας. Το ασβέστιο είναι απαραίτητο όχι μόνο για το κτίσιμο γερών οστών κατά την διάρκεια της ανάπτυξης του σώματος, αλλά και διατήρηση της οστικής μάζας κατά την διάρκεια της ενήλικης ζωής. Επίσης μια διατροφή πλούσια σε ασβέστιο μειώνει τον κίνδυνο φθοράς των οστών στις μεγαλύτερες ηλικίες και κυρίως στις γυναίκες κατά την διάρκεια της εμμηνόπαυσης και μετά από αυτή. Η κατανάλωση χαμηλών σε λιπαρά γαλακτοκομικών προϊόντων μπορεί να έχει πλεονεκτήματα για την υγεία αφού τα τρόφιμα αυτά περιέχουν μεν τα ευεργετικά συστατικά των γαλακτοκομικών, αλλά παράλληλα έχουν χαμηλή περιεκτικότητα σε κορεσμένα λιπαρά (τα οποία έχουν συσχετισθεί με καρδιαγγειακά και άλλα νοσήματα).

 
Εβδομαδιαία κατανάλωση τροφίμων.
Τα ψάρια και κυρίως τα λιπαρά, περιέχουν μεγάλες ποσότητες ω-3 πολυακόρεστων λιπαρών οξέων, τα οποία θεωρείται ότι μειώνουν σημαντικά την πιθανότητα εμφάνισης στεφανιαίας νόσου. Επιπλέον, περιέχουν πρωτεΐνες υψηλής βιολογικής αξίας και διάφορα ανόργανα στοιχεία.
Τα πουλερικά παρέχουν στον οργανισμό πρωτεΐνες υψηλής διατροφικής αξίας και σίδηρο , εύκολα αφομοιώσιμο από τον οργανισμό.
Τα όσπρια, οι ξηροί καρποί και οι ελιές αποτελούν μαζί μια ομάδα τροφίμων. Τα όσπρια δίνουν ενέργεια, έχουν χαμηλά λιπαρά πολλές φυτικές ίνες, και πολύ πλούσια σε πρωτεΐνες (χαμηλότερης όμως βιολογικής αξίας από αυτές του κρέατος και των γαλακτοκομικών) και σε σίδηρο (όχι όμως τόσο απορροφήσιμης μορφής όσο του κρέατος). Οι ξηροί καρποί έχουν κατά κανόνα υψηλής περιεκτικότητα σε μονοακόρεστα λιπαρά οξέα, όπως και το ελαιόλαδο, και πολλές μελέτες έχουν δείξει ότι μειώνουν τα επίπεδα της χοληστερόλης. Είναι πλούσιοι σε φυτικές ίνες και βιταμίνες (π.χ. βιταμίνη Ε), αλλά πρέπει να αποφεύγεται η κατανάλωση τους σε μεγάλες ποσότητες γιατί περιέχουν πολλές θερμίδες.
Οι πατάτες παρέχουν ενέργεια και αποτελούν σχετικά καλή πηγή βιταμίνης C. Έχουν όμως υψηλό γλυκαιμικό δείκτη, αφού μετατρέπονται γρήγορα σε γλυκόζη, όπως και το λευκό ψωμί ή τα περισσότερα γλυκά και έτσι η μεγάλη κατανάλωση τους έχει συσχετιστεί θετικά με κίνδυνο ανάπτυξης διαβήτη τύπου 2.
Τα αυγά είναι τροφή πλούσια σε πρωτεΐνες υψηλής βιολογικής αξίας, βιταμίνες και ανόργανα στοιχεία.
Τα γλυκά περιέχουν συνήθως ζάχαρη της οποίας η κατανάλωση έχει συσχετισθεί με εμφάνιση τερηδόνας. Καλό είναι η κατανάλωση τους να γίνεται με μέτρο.

Μηνιαία κατανάλωση τροφίμων.
Το κόκκινο κρέας δεν είναι μόνο το μοσχαρίσιο, αλλά και το χοιρινό, των αμνοεριφίων. Τα συγκεκριμένα τρόφιμα περιέχουν πρωτεΐνες υψηλής διατροφικής αξίας, σίδηρο, πολύ καλά απορροφήσιμο από τον οργανισμό, ψευδάργυρο και βιταμίνες. Περιέχουν, όμως και κορεσμένα λιπαρά οξέα, τα οποία έχουν δυσμενείς επιδράσεις στην υγεία. Συνεπώς, η συχνότητα κατανάλωσης θα πρέπει να είναι περιορισμένη.

Συνιστάτε
Πέραν των διατροφικών συστάσεων που μας παρέχει η Πυραμίδα της Μεσογειακής Διατροφής μπορεί να συμπληρωθεί με οδηγίες όπως, ότι η καθημερινή κατανάλωση μικρής ποσότητας κρασιού μαζί με τα γεύματα (1,5 ποτήρι την ημέρα για τις γυναίκες και 3 για τους άνδρες), η οποία έχει βρεθεί ότι επιδρά ευεργετικά στην υγεία, καθώς και η καθημερινή σωματική άσκηση. Τουλάχιστον τριάντα λεπτά την ημέρα ήπιας σωματικής δραστηριότητας, όπως το βάδισμα, ακόμα και ανά διαστήματα των 10 λεπτών, θεωρούνται αναγκαία για την επίτευξη και τη διατήρηση της υγείας και της ευεξίας.

Κωνσταντίνος Αλ. Πετρόπουλος
Διαιτολόγος - Διατροφολόγος