Κυριακή, 22 Δεκεμβρίου 2013

Δευτέρα, 28 Οκτωβρίου 2013

Ο ΔΕΚΑΛΟΓΟΣ ΤΗΣ ΣΩΣΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

Συνεχώς γίνεται λόγος για το πρέπει να προσέχω στην διατροφή, να τρώω πρωινό, να έχω στην διατροφή μου  φρούτα και λαχανικά, να μην τρώω πολλά λιπαρά κ.α . Όλα αυτά είναι συμβουλές που μέσα από αυτές μπορεί να προκύψει ο παρακάτω δεκάλογος σωστής διατροφής:

Τρίτη, 15 Οκτωβρίου 2013

ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΕΚΦΥΛΙΣΤΙΚΩΝ ΠΑΘΗΣΕΩΝ

Το τμήμα Διατροφής & Διαιτολογίας του Αλεξάνδρειου Τεχνολογικού Ιδρύματος Θεσσαλονίκης σε συνεργασία με τον Δήμο Λάρισας λαμβάνει την τιμή να σας προσκαλέσει στην ημερίδα με θέμα:
«Ευαισθητοποίηση των επαγγελματιών υγείας σε θέματα διατροφής και υγιεινού τρόπου ζωής των νοσούντων με εκφυλιστικές παθήσεις»
Η ημερίδα αποτελεί την αρχή ενός κύκλου εκπαίδευσης με σκοπό την ενημέρωση σας για τον προστατευτικό και θεραπευτικό ρόλο της διατροφής στην προάσπιση της υγείας των πασχόντων με εκφυλιστικές παθήσεις. Θα δοθεί έμφαση στην διατροφική εκπαίδευση αλλά και στις μεθόδους αλλαγής της διατροφικής συμπεριφοράς. 

Δευτέρα, 9 Σεπτεμβρίου 2013

Κέντρο Δια Βίου Μάθησης Δ.Καρδίτσας



 






ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ

ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ

ΙΔΡΥΜΑ ΝΕΟΛΑΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ


ΚΕΝΤΡΟ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΔΗΜΟΥ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ

Ενημερώνουμε όλους τους/τις ενδιαφερόμενους/ες ότι ο Δήμος Καρδίτσας και το Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων, (διά της Γενικής Γραμματείας Διά Βίου Μάθησης και του Ιδρύματος Νεολαίας και Διά Βίου Μάθησης), θέτουν σε λειτουργία το Κ.Δ.Β.Μ του Δήμου Καρδίτσας. Στο πλαίσιο των Κ.Δ.Β.Μ. θα προσφερθούν προγράμματα γενικής εκπαίδευσης ενηλίκων.

Τετάρτη, 20 Φεβρουαρίου 2013

ΚΟΙΛΙΟΚΑΚΗ-ΔΥΣΑΝΕΞΙΑ ΣΤΗ ΓΛΟΥΤΕΝΗ


Η κοιλιοκάκη χαρακτηρίζεται από βλάβη του βλεννογόνου του λεπτού εντέρου η οποία προκαλείται από τη γλουτένη της τροφής και είναι γνωστή και ως «Δυσανεξία στην γλουτένη» και εμφανίζεται συνήθως σε γενετικά προδιατεθειμένα άτομα.
Η γλουτένη είναι η πρωτεΐνη των δημητριακών (σιτάλευρα) η οποία λαμβάνεται υπό μορφή ελαστικής μάζας με μετατροπή αυτού σε  ζυμάρι, και μάλαξη κάτω από συνεχή ροή νερού. Με τον τρόπο αυτό λαμβάνεται η καλούμενη γλουτένη, η οποία αποτελείται από γλιαδίνη και γλουτενίνη. Χρησιμοποιείται και ως πρόσθετο και στην βιομηχανία τροφίμων.

Κυριακή, 3 Φεβρουαρίου 2013

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΟΥΡΙΚΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ-ΥΠΕΡΟΥΡΙΧΑΙΜΙΑ-ΟΥΡΙΚΟ ΟΞΥ

Η ουρική αρθρίτιδα χαρακτηρίζεται από τις οξείες η χρόνιες κρίσεις φλεγμονών, από πρήξιμο και πόνο των αρθρώσεων και κυρίως της μεταταρσοφαλαγγικής άρθρωσης του μεγάλου δακτύλου του ποδιού. Έχουμε την εμφάνιση της, ως αποτέλεσμα της δημιουργίας κρυστάλλων ουρικού οξέος οι οποίοι εναποτίθενται στις αρθρώσεις. Εκτός από την εμφάνιση των φλεγμονών στις διάφορες αρθρώσεις μπορεί να έχουμε και επηρεασμό των νεφρών με τον σχηματισμό λίθων εξαιτίας του αυξημένου ουρικού οξέος στο αίμα.
Το ουρικό οξύ είναι το τελικό προϊόν του μεταβολισμού των πουρινών, οι οποίες σχηματίζονται από το μεταβολισμό των ζωικών πρωτεϊνών (νουκλεοπρωτεϊνών). Σχεδόν το 1/3 των πουρινών που υπάρχουν στο σώμα μας προέρχονται εξωγενώς από τη διατροφή, ενώ τα 2/3 από την ενδογενή παραγωγή του οργανισμού.
Οι φυσιολογικές τιμές συγκέντρωσης ουρικού οξέος στο αίμα έχουν οριστεί ως κάτω των 7,0 mg/dL στους άνδρες και 6,0 mg/dL στις γυναίκες. Τα 2/3 του ουρικού οξέος απεκκρίνονται από τους νεφρούς και το 1/3 από τον γαστρεντερικό σωλήνα.
Με τον όρο υπερουριχαιμία εννοούμε αυξημένο ουρικό οξύ
Πολλές φορές, η υπερουριχαιμία είναι ασυμπτωματική, αν και τα άτομα αυτά εμφανίζουν αυξημένο κίνδυνο για την εκδήλωση ουρικής αρθρίτιδας ή σχηματισμό λίθων στο ουροποιητικό σύστημα. Η μεγάλη πλειοψηφία των ατόμων με υπερουριχαιμία (περίπου το 80%) δεν εμφανίζει ποτέ συμπτώματα ουρικής νόσου. Εξάλλου, η υπερρουριχαιμία συνδέεται στενά με τις εκφυλιστικές παθήσεις που χαρακτηρίζουν τις βιοτικά προηγμένες κοινωνίες, όπως η υπέρταση, η ισχαιμική καρδιοπάθεια, η παχυσαρκία κ.λπ.
Την εμφάνιση της ουρικής αρθρίτιδας την ευνοούν τρείς παράγοντες
1.      Ο υπερσιτισμός: Τα άτομα νοσούν συνήθως είναι παχύσαρκα και έχουν υψηλή κατανάλωση κρέατος στην διατροφή τους. Κρίση ουρικής αρθρίτιδας επέρχεται συχνά μετά από υπερβολική κατανάλωση τροφής, η οποία δεν αποτελείται αποκλειστικά από πουρίνες καθώς έχουμε τότε έχουμε και κατανάλωση αλκοόλ. Παραδόξως, παρατηρούμε κρίσεις ουρικής αρθρίτιδας κατά τη διάρκεια παρατεταμένης αποχής από το φαγητό, τακτική την οποία την εφαρμόζουν λανθασμένα πολλοί προκειμένου να χάσουν κιλά ειδικά όταν υπάρχει πρόβλημα παχυσαρκίας. Τότε λόγω της καύσης των μυϊκών ιστών και του λίπους τότε αυτοί οι ασθενείς βρίσκονται στην ίδια κατάσταση λειτουργίας του μεταβολισμού με εκείνους που καταναλώνουν μόνο κρέας.
2.      Αλκοολισμός: Η εμφάνιση της νόσου είναι συνήθως στα άτομα που καταναλώνουν δυνατά κρασιά όπως (βουργουνδίας, πόρτο, σέρυ, μαδέρας). Η κατανάλωση μπύρας και ειδικά της μαύρης ευνοεί την εμφάνιση της ουρικής αρθρίτιδας, γιατί περιέχει έως 20cg/L αζώτου που είναι πιθανών να μετατρέπεται σε πουρίνες.
3.      Κληρονομικότητα: Η ουρική συναντάται κατά προτίμηση στα παιδιά των ουρικο-αρθριτικών. Οι διατροφικές υπερβολές που προκαλούν απλή παχυσαρκία στους περισσότερους ανθρώπους, στους απογόνους των ουρικο-αρθριτικών προκαλούν ουρική αρθρίτιδα.



Η ουρική αρθρίτιδα συνήθως επηρεάζει άνδρες άνω των 40 χρονών, όμως μπορεί να παρουσιαστεί και σε οποιανδήποτε άλλη ηλικία. Στις γυναίκες σχεδόν πάντοτε παρουσιάζεται μετά την εμμηνόπαυση.
Για την πρόληψη της νόσου συστήνεται μια δίαιτα μέτριας περιεκτικότητας σε πρωτεΐνες, δύνεται έμφαση στην κατανάλωση φρούτων, λαχανικών και δημητριακών ολικής άλεσης. Πρέπει να έχουμε περιορισμό της κατανάλωσης του κόκκινου κρέατος (μοσχάρι, αρνί, χοιρινό, εντόσθια) καθώς και τροφίμων ιδιαίτερα υψηλής περιεκτικότητας σε πουρίνες.
Μείωση του βάρους με μια προσεγμένη διατροφή, θεωρείται ευεργετική ιδιαίτερα όταν αυτό είναι αυξημένο.
Συνίσταται ταυτόχρονη κατανάλωση γαλακτοκομικών προϊόντων χαμηλών σε λιπαρά, η αυξημένη πρόσληψη υγρών (2 λίτρα ημερησίως)
Συνιστάται η αποφυγή της υπερβολικής δραστηριότητας ενώ αντίθετα προτείνεται μια μέτρια σωματική άσκηση όπως περπάτημα, τρέξιμο, κολύμπι.
Ακολουθεί πίνακας τροφίμων με κατηγοριοποίηση των τροφίμων σύμφωνα με το περιεχόμενο τους σε πουρίνες.

ΠΙΝΑΚΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΟΥΣ ΣΕ ΠΟΥΡΙΝΕΣ

ΟΜΑΔΑ 1:ΤΡΟΦΙΜΑ ΜΕ ΥΨΗΛΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΣΕ ΠΟΥΡΙΝΕΣ (100-1000mg/100gr ΤΡΟΦΙΜΟΥ
Τα τρόφιμα αυτής της ομάδας θα πρέπει να αποφεύγονται από άτομα που πάσχουν από οξεία και χρόνια ουρική αρθρίτιδα.
Αυγοτάραχο, Ταραμάς
Αντζούγιες
Ρέγγες
Σαρδέλες
Σκουμπρί
Κολιός
Μύδια
Χτένια
Πέστροφα
Μαρίδα
Καραβίδα
Αστακός
Καρδιά
Συκώτι
Νεφρά
Μυαλά
Γλυκάδια
Σάλτσα από κρέας
Ζωμός (κρέατος, ψαριού, πουλερικών)
Πέρδικα
Χήνα
Φασιανός
Ορτύκια
Λαγός
Κουνέλι
Κρέας Θηράματος

Τηγανιτά
Μαγιά μπύρας (ως διατροφικό συμπλήρωμα)
Απόσταγμα κρέατος (ζωμοί)
ΟΜΑΔΑ 2: ΤΡΟΦΙΜΑ ΜΕ ΜΕΤΡΙΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΣΕ ΠΟΥΡΙΝΕΣ 9-100mg/100gr ΤΡΟΦΙΜΟΥ
Τα τρόφιμα της ομάδας αυτής θα πρέπει να περιορίζονται στην κατανάλωση μιας μερίδας (60-90gr κρέατος, ψαριού, πουλερικού ή ½ φλιτζάνι όσπριου, λαχανικού) καθημερινά.
Κρέας, Ψάρια, Πουλερικά (εκτός αυτών της ομάδας 1)
Μοσχάρι, Κοτόπουλο
Οστρακοειδή
Ντομάτα
Μανιτάρια
Σπανάκι
Σπαράγγια
Φασολάκια

Κραμβοειδή  λαχανικά (Μπρόκολο, Κουνουπίδι, Λάχανο)
Φασόλια
Φακές
Μπιζέλια
Αρακάς

ΟΜΑΔΑ 3:ΤΡΟΦΙΜΑ ΜΕ ΑΜΕΛΗΤΕΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΣΕ ΠΟΥΡΙΝΕΣ
Τα τρόφιμα αυτής της ομάδας μπορούν να καταναλώνονται καθημερινά
Ψωμί και Δημητριακά*
(Ρύζι, μακαρόνια, λαζάνια, χυλοπίτες καλαμπόκι)
Άπαχα Γαλακτοκομικά προϊόντα
Λαχανικά (εκτός της ομάδας 2)
Ξηροί καρποί**
(εκτός από Φιστίκια και κάσιους)
Ελαιόλαδο, Ελιές
Φρούτα (εκτός από Αβοκάντο)
Χυμοί Φρούτων
Τουρσιά
Αυγά, Βούτυρο**
Αλάτι, Καρυκεύματα
Ξίδι
Μαργαρίνη**
Καφές, Τσάι
Κακάο*
Σοκολάτα*
Παγωτό*
Ζελέ
Μαρμελάδα*
Μέλι*
Ζάχαρη*
Αναψυκτικά*
* Στην φάση έξαρσης της ουρικής αρθρίτιδας να αποφεύγονται τα προϊόντα ολικής άλεσης (Μαύρο ψωμί και ρύζι, πίτουρο, ταχίνι, βρώμη) λόγω της αυξημένης τους περιεκτικότητας σε πουρίνες.
** Τα τρόφιμα αυτά παρόλο με αμελητέο περιεχόμενο σε πουρίνες θα πρέπει να καταναλώνονται με μέτρο λόγω της πιθανής συμβολής τους στην αύξηση του σωματικού βάρους.


Κωνσταντίνος Αλ. Πετρόπουλος
Διαιτολόγος - Διατροφολόγος  

Σάββατο, 26 Ιανουαρίου 2013

ΟΙ ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ ΣΤΗΝ ΔΙΑΤΡΟΦΗ


Από τους υδατάνθρακες ο άνθρωπος καλύπτει περισσότερες από τις μισές ανάγκες του σε ενέργεια (θερμίδες), 55-60%. Το υπόλοιπο των αναγκών καλύπτεται από λίπη και πρωτεΐνες. Επειδή οι υδατάνθρακες πλην της λακτόζης (γαλακτοσακχάρου) προέρχονται από φυτικά τρόφιμα είναι σχετικά φτηνή πηγή ενέργειας, γι' αυτό και διαιτολόγιο το οποίο είναι πλούσιο σε υδατάνθρακες χαρακτηρίζει τα φτωχά στρώματα μιας κοινωνίας καθώς και τις τροπικές χώρες, όπου η βλάστηση είναι πλούσια και τις φτωχές χώρες, όπου τα ζωικά τρόφιμα (γάλα, κρέας, ψάρια, αυγά) δεν παράγονται σε επαρκή ποσότητα ή δεν υπάρχουν επαρκή μέσα για την συντήρησή τους.
Η ελλιπής διατροφή των φτωχών στρωμάτων σε μια κοινωνία δεν οφείλεται, τόσο στην αυξημένη συμμετοχή των υδατανθρακούχων τροφών στο διαιτολόγιό τους, όσο στην επεξεργασία την οποία υφίστανται λόγω της οποίας χάνουν άλλα απαραίτητα θρεπτικά στοιχεία, όπως βιταμίνες και άλατα. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του λευκού ψωμιού σε σύγκριση με το μαύρο το οποίο έχει περισσότερες κυτταρίνες και βιταμίνες Β.
Οι υδατάνθρακες αποτελούνται από άνθρακα, υδρογόνο και οξυγόνο χωρίς άλλο στοιχείο στο μόριό τους και η χημική τους κατασκευή έχει ως βάση κατά γενικό κανόνα τη γλυκόζη. Διακρίνονται σε απλούς και σύνθετους, οι απλοί υδατάνθρακες αποτελούνται είτε από ένα μόριο σακχάρου, όπως η γλυκόζη και η φρουκτόζη (υδατάνθρακας των φρούτων),είτε από δύο μόρια σακχάρου, όπως η λακτόζη (υδατάνθρακας του γάλακτος 0 και η γνωστή μας ζάχαρη (σουκρόζη). Οι σύνθετοι υδατάνθρακες προκύπτουν από την ένωση πολλών απλών υδατανθράκων και τέτοιοι είναι το άμυλο και το γλυκογόνο. Το άμυλο βρίσκεται σε φυτικά τρόφιμα, όπως στα δημητριακά, τα όσπρια, τους ξηρούς καρπούς, τις πατάτες, ενώ το γλυκογόνο βρίσκεται αποθηκευμένο στο συκώτι και στους μύες του ανθρώπου και των ζώων.
Στους σύνθετους υδατάνθρακες περιλαμβάνονται και οι διαιτητικές (ή φυτικές) ίνες (κυτταρίνη, πηκτίνη), οι οποίες επειδή δεν πέπτονται από τον οργανισμό, δεν παρέχουν ενέργεια, αλλά είναι απαραίτητες για την καλή λειτουργία του εντέρου και εντείνουν το αίσθημα του κορεσμού. Βρίσκονται σε αφθονία στη φλούδα των φρούτων, των λαχανικών, όσπριο, δημητριακών και γενικά στα μη επεξεργασμένα τρόφιμα φυτικής προέλευσης. Για παράδειγμα, μια φέτα λευκό ψωμί περιέχει μόνο 0,8gr φυτικών ινών, ενώ μια φέτα ψωμί ολικής άλεσης (μαύρο) όπου στο αλεύρι περιέχονται και φλοιός του σιταριού, έχει 2,4gr φυτικών ινών.
Η διάσπαση των πολυσακχαριτών αρχίζει από το στόμα με τη δράση της πτυελίνης η οποία μετατρέπει αυτούς στο δισακχαρίτη μαλτόζη. Η δράση αυτή είναι περιορισμένη, έτσι η διάσπαση των πολυσακχαριτών που έμειναν αδιάσπαστοι συνεχίζεται στο στομάχι από το υδροχλωρικό οξύ του γαστρικού υγρού και όσοι απομένουν διασπώνται, στη συνέχεια, από τα ένζυμα του λεπτού εντέρου μέχρι σχηματισμού γλυκόζης.
Η απορροφητικότητα του σακχάρου έχει σημασία για τους διαβητικούς καθόσον με βραδεία απορρόφηση δεν παρουσιάζεται αυξημένη συγκέντρωση σακχάρου στο αίμα κι έτσι αξιοποιείται το σάκχαρο χωρίς να προκαλεί προβλήματα. Καλύτερη, επίσης, αξιοποίηση επιτυγχάνεται όταν το διαιτολόγιο που περιέχει τα σάκχαρα κατανέμεται σε περισσότερα γεύματα.

Οι υδατάνθρακες, επειδή είναι η βασική πηγή ενέργειας για τον οργανισμό, έχουν μεγάλη χρησιμότητα.
Παροχή ενέργειας: Το αίμα έχει περιεκτικότητα σακχάρου 60-90mg/100gr υπό μορφή βασικά γλυκόζης και τροφοδοτεί τους ιστούς οι οποίοι έχουν ανάγκη από αυτό. Μερικοί ιστοί απαιτούν μια σταθερή τροφοδότηση σακχάρου και γι’ αυτό η συνεχής παρουσία του στον οργανισμό είναι απαραίτητη. Επομένως, εάν δεν καταναλώνει ο άνθρωπος υδατάνθρακες πρέπει ο οργανισμός του να μετατρέπει άλλες ουσίες σε υδατάνθρακες, οι οποίοι είναι το ενεργό καύσιμο του σώματος και αποθηκεύονται σε μικρές μόνο ποσότητες. Όταν ο άνθρωπος υποβάλλεται σε σωματική κόπωση εξαντλούνται γρήγορα τα αποθέματα του γλυκογόνου και αρχίζει η διάσπαση του λίπους και της πρωτεΐνης του σώματος για να καλύψει την ενέργεια που χρειάζεται. Η διάσπαση, όμως, πρωτεΐνης του σώματος προκαλεί φθορά του οργανισμού.
Προστασία από βλαβερές ουσίες: Επειδή μια από τις λειτουργίες του ήπατος είναι να καταστρέφει ή να δεσμεύει τις διάφορες βλαβερές ουσίες, η διατήρηση γλυκογόνου σε υψηλά επίπεδα είναι σημαντική για την υγεία γενικά του οργανισμού. Έτσι, η χορήγηση γευμάτων πλούσιων σε υδατάνθρακες ή η ενδοφλέβια χορήγηση γλυκόζης αποσκοπεί στην προστασία του ήπατος με τη δημιουργία αποθεμάτων γλυκογόνου και κατ’ επέκταση στην προστασία του οργανισμού.
Αξιοποίηση πρωτεϊνών και λίπους: Η παρουσία υδατανθράκων στον οργανισμό καθορίζει τη ρύθμιση του μεταβολισμού πρωτεϊνών και λίπους από το ήπαρ.
Επίσης, σημαντική είναι η συμβολή των υδατανθράκων στην ομαλή λειτουργίας καρδιάς και νευρικού συστήματος.
Σημαντική, από άποψη διατροφής, είναι η ιδιότητα των υδατανθράκων των τροφών να σχηματίζουν σύμπλοκα με μέταλλα ή άλλες ουσίες. Έτσι, η λακτόζη εμπλέκεται και υποβοηθά το μεταβολισμό του ασβεστίου και φωσφόρου. Επίσης:
1.      Τα σιρόπια γλυκόζης, τα οποία χρησιμοποιούνται ευρύτατα σε γλυκά, παγωτά, σχηματίζουν χαλαρά σύμπλοκα με το σίδηρο, ο οποίος έτσι απορροφάται καλύτερα.
2.      Το σύμπλοκο φρουκτόζη/σιδήρου απορροφάται καλύτερα απ’ ότι η φρουκτόζη ή ο σίδηρος όταν παρέχονται το καθένα ξεχωριστά.

Κωνσταντίνος Αλ. Πετρόπουλος
Διαιτολόγος-Διατροφολόγος   

Παρασκευή, 18 Ιανουαρίου 2013

Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ


Οι πρωτεΐνες και τα αμινοξέα αποτελούν κύρια θρεπτικά συστατικά και την σχεδόν μοναδική πηγή αζώτου για τη διατροφή του ανθρώπου. Είναι και τα δυο στενά συνδεδεμένα με όλες τις ζωτικές λειτουργίες του οργανισμού. Αποτελούν το 75% του στερεού υπολείμματος των μαλακών ιστών του ανθρώπινου σώματος. Ο ανθρώπινος οργανισμός δεν μπορεί να συνθέσει πρωτεΐνες, επομένως, πρέπει να καταναλώνει πρωτεϊνούχες τροφές (κρέας, ψάρια, γαλακτοκομικά, αυγά, όσπρια).
Οι κύριες χρησιμότητες των πρωτεϊνών θα μπορούσαν να συνοψισθούν ως εξής:
1.      Είναι απαραίτητες για την ανάπτυξη. Τα λίπη και τα σάκχαρα δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τις πρωτεΐνες διότι δεν περιέχουν άζωτο.
2.      Παρέχουν τα απαραίτητα αμινοξέα για τη σύνθεση ιστών και τη συντήρηση του οργανισμού αντικαθιστώντας γενικά φθορές του.
3.      Παρέχουν την πρώτη ύλη για τη δημιουργία πεπτικών υγρών, ορμονών, πλάσματος, αιμογλοβίνης και ενζύμων.
4.      Όταν πλεονάζουν, από την κάλυψη των παραπάνω αναγκών, οι πρωτεΐνες χρησιμοποιούνται για παροχή ενέργειας. Είναι, όμως, σπατάλη να χρησιμοποιείται η πρωτεΐνη για το σκοπό αυτό κι εξάλλου δίνει φόρτο εργασίας στον οργανισμό για τον καταβολισμό της.
5.      Έχουν ρυθμιστικές ιδιότητες και γι’ αυτό βοηθούν στη διατήρηση των αντιδράσεων σε διάφορα υποστρώματα μέσα στον οργανισμό όπως το πλάσμα, το εγκεφαλονωτιαίο υγρό και τις εντερικές εκκρίσεις.
Τα δομικά συστατικά των πρωτεϊνών είναι τα αμινοξέα. Υπάρχουν 20 διαφορετικά αμινοξέα, που παίρνουν μέρος στο σχηματισμό των πρωτεϊνών και δημιουργούν διαφορετικά είδη πρωτεϊνών. Αυτά τα αμινοξέα διακρίνονται σε «απαραίτητα» και «μη απαραίτητα». Η διάκριση έγινε διότι τα απαραίτητα αμινοξέα δεν μπορεί ο ανθρώπινος οργανισμός να τα συνθέσει και τα παίρνει έτοιμα από τις πρωτεΐνες των τροφών, όπου θα πρέπει να βρίσκονται σε ποσότητες επαρκείς για την υγεία του ανθρώπου, ενώ τα μη απαραίτητα αμινοξέα μπορεί να τα συνθέσει από την περίσσεια άλλων αμινοξέων από τις πρωτεΐνες των τροφών.
Οι πρωτεΐνες διαχωρίστηκαν σε ζωικές και φυτικές ανάλογα με την προέλευσή τους. Οι ζωικές περιέχουν μεγαλύτερη ποσότητα και σε πλέον ισόρροπη σχέση τα απαραίτητα αμινοξέα, παρά οι φυτικές και γι’ αυτό έχουν μεγαλύτερη θρεπτική αξία. Τελευταία, οι πρωτεΐνες από θρεπτική άποψη διακρίνονται σε βιολογικά πλήρης και βιολογικά μη πλήρης. Η βιολογικά πλήρης πρωτεΐνη είναι εκείνη η οποία περιέχει όλα τα απαραίτητα αμινοξέα σε επαρκείς ποσότητες και αναλογίες μεταξύ τους για να καλύψει τις ημερήσιες ανάγκες του ανθρώπου. Η βιολογικά μη πλήρης πρωτεΐνη είναι ελλιπής, ως προς ένα ή περισσότερα απαραίτητα αμινοξέα.
Η ημερήσια πρόσληψη πρωτεϊνών, ικανή να καλύψει τις ημερήσιες ανάγκες ενός ενήλικου ανθρώπου, έχει καθοριστεί στα 0,8gr/kg σωματικού βάρους. Οι ανάγκες αυτές μεταβάλλονται ανάλογα με την ηλικία, τη δραστηριότητα και την υγεία του ατόμου.

Κωνσταντίνος Αλ. Πετρόπουλος
Διαιτολόγος- Διατροφολόγος  

Κυριακή, 13 Ιανουαρίου 2013

Ω-3 ΛΙΠΑΡΑ ΟΞΕΑ


Τα Ω-3 λιπαρά οξέα είναι πολυακόρεστα λιπαρά με κοινό στοιχείο το διπλό δεσμό στην τρίτη θέση από το τέλος της ανθρακικής αλυσίδας. Τα Ω-3 λιπαρά οξέα αποτελούνται από το α-λινολεϊκό οξύ (ALA) το εικοσαπεντανοϊκό οξύ (ΕΡΑ) και το δοκοσαεξανοϊκό οξύ (DHA). Το ανθρώπινο σώμα δεν μπορεί να δημιουργήσει κυτταρικά τα Ω-3 λιπαρά οξέα παρά μονάχα παρόμοια από μεγαλύτερου μήκους ανθρακικά οξέα. Για το σκοπό αυτό τα Ω-3 λιπαρά είναι πολύτιμα και αναγκαία λιπαρά και η πρόσληψη τους γίνεται μόνο μέσο της διατροφής, γι αυτό τα καλούμε και απαραίτητα λιπαρά οξέα.
Τα Ω-3 λιπαρά οξέα παίζουν σημαντικό ρόλο στη σύσταση των κυτταρικών μεμβρανών, στον εγκέφαλο, κατά την εγκυμοσύνη και το θηλασμό, στην πρόληψη της καρκινογένεσης, στη ρευματοειδή αρθρίτιδα και το έλκος, στο άσθμα και τις αναπνευστικές δυσκολίες, στην αθηροσκλήρωση , έμφραγμα, αρρυθμίες, στηθάγχη, εγκεφαλικά κ.ά. Το ραφινάρισμα καταστρέφει τα απαραίτητα λιπαρά οξέα, σε αντίθεση με την έκθλιψη κάτω από ψυχρή πίεση. Ο οργανισμός για να μπορεί να τα χρησιμοποιήσει, χρειάζεται ,ψευδάργυρο (Zn), σελήνιο (Se), βιταμίνες A, C, E (που συνυπάρχουν στα σπορέλαια και τα προστατεύουν από τη διάσπαση), ιχνοστοιχεία κ.ά.. Η πρόσληψη λιπών με αναλογία α-λινολενικού (ω-3) προς λινελαϊκού (ω-6) είναι ωφέλιμη και με μεγάλη διατροφική αξία. Σε μια ισορροπημένη διατροφή ο λόγος ω-3/ω-6 πρέπει να είναι 1/6 – 1/7.
Όταν υπάρχει ανεπάρκεια λιπαρών οξέων στο οργανισμό μπορεί να έχουμε την εμφάνιση παρενεργειών όπως: Δερματική ατροφία, ξηροδερμία, αδυναμία, μειωμένη όραση, μεταβολές διάθεσης, οίδημα, υψηλή πίεση, αυξημένα τριγλυκερίδια, αιματολογικές διαταραχές, ανοσολογικές και πνευματικές διαταραχές, μειωμένη ανάπτυξη , αιμορραγική δερματίτιδα.

Τρόφιμα που είναι πλούσιες πηγές σε ω-3 λιπαρά οξέα σε gr/100gr τροφίμου
ΤΡΟΦΙΜΟ
ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΕ gr/100gr ΤΡΟΦΙΜΟΥ
Λιναρόσποροι
18,1
Λάδι από καρύδα
10,4
Καρύδια
3,30
Μαργαρίνη
1,10
Καλαμποκέλαιο
0,70
Ελαιόλαδο
0,60
Σαρδέλες μαγειρεμένες
0,50
Ταχίνι
0,43
Σουσαμέλαιο
0,30
Γαρίδες
0,27
Ξιφίας μαγειρεμένος
0,24


Κωνσταντίνος Αλ. Πετρόπουλος
Διαιτολόγος - Διατροφολόγος   

Τρίτη, 8 Ιανουαρίου 2013

ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΕΛΕΥΘΕΡΕΣ ΡΙΖΕΣ


Ελεύθερη ρίζα με τη νεώτερη έννοια, είναι άτομο ή ομάδα ατόμων (ανόργανα ή οργανικά μόρια) που φέρει ένα ασύζευκτο (unpaired) ηλεκτρόνιο (ελεύθερο-αδέσμευτο).
Οι βασικές μέθοδοι παραγωγής ελευθέρων ριζών στην Οργανική Χημεία είναι οι παρακάτω:
1.      Ομολυτικές διασπάσεις όπου το ζεύγος ηλεκτρονίου διαχωρίζεται ομολυτικά.
2.      Οξειδοαναγωγικές αντιδράσεις με μεταφορά ηλεκτρονίου.
3.      Από την αντίδραση ριζών με άλλες οργανικές ενώσεις.
Η παρουσία των ελευθέρων ριζών έχει επεκταθεί στην διατροφής λόγω της ευεργετικής δράσης των αντιοξειδωτικών συστατικών, (που αναστέλλουν την δράση των ελεύθερων ριζών), των φυτικών τροφίμων, της δράσης των αντιοξειδωτικών βιταμινών και ενζύμων που ρυθμίζουν το οξειδωτικό stress και πολυάριθμους ρυθμιστικούς παράγοντες προστασίας των βασικών βιομορίων και του κυτταρικού και μιτοχονδριακού DNA.
Ο ρόλος των ελευθέρων ριζών στην πολυσταδιακή καρκινογένεση κρίνεται κυρίως από τις οξειδωτικές βλάβες που προκαλούν στο DNA και η μετεξέλιξη των βλαβών αυτών σε κακοήθεις νεοπλασίες. Οι βλάβες αυτές είναι αποτέλεσμα είτε της ενδογενούς δράσης δραστικών οξυγονούχων ελευθέρων ριζών και δραστικών οξειδωτικών μορίων, είτε με τη διείσδυση εξωγενών καρκινογόνων παραγόντων στα εσωτερικά κυτταρικά διαμερίσματα, μετατροπής τους σε ενεργούς μεταβολίτες μέσω ελευθέρων ριζών και αντίδρασης με το χρωμοσωμικό δομικό υλικό του δεσοξυρίβοζο νουκλεϊνικού οξέος (DNA).
Το οξυγόνο (Ο2) δεν έχει την ικανότητα να οξειδώσει άμεσα το DNA στη θερμοκρασία του σώματος των ζωντανών οργανισμών. Ορισμένα όμως οξυγονούχα προϊόντα του φυσιολογικού μεταβολισμού, όπως το υπεροξειδικό ανιόν (Ο2) και το υπεροξείδιο του υδρογόνου (Η2Ο2), θα μπορούσαν να αντιδράσουν άμεσα με το DNA όταν οι συγκεντρώσεις τους ξεπεράσουν τα φυσιολογικά επίπεδα.5 Οι περισσότερες όμως οξυγονούχες ελεύθερες ρίζες (όπως η ρίζα υδροξυλίου, ΗΟ-), αζωτούχες ελεύθερες ρίζες και άλλα δραστικά οξειδωτικά είδη ενώσεων μπορούν να αντιδράσουν και να προκαλέσουν συγκεκριμένες βλάβες στη δομή του DNA, μεταλλάξεις και πρόσθετα-DNA. Μέχρι σήμερα έχουν καταγραφεί από πειραματικά αποτελέσματα πάνω από 100 είδη οξειδωτικών μετατροπών στο DNA.
Οι βλάβες στο DNA από ελεύθερες ρίζες είναι κυρίως τριών ειδών:
1.      Πρόκληση δομικών αλλαγών στο DNA: μεταλλάξεις σε ζεύγος βάσεων (base pair mutations), μεταθέσεις, απάλειψη (deletion), εισαγωγές και επέκταση της σειράς διαδοχής (αλληλουχία) των νουκλεοβάσεων (insertions, sequence amplifications), νίτρωση, απαμίνωση κ.λπ.
2.      Η δεύτερη σημαντική επίδραση των οξυγονούχων ελευθέρων ριζών στην κυτταρική λειτουργία είναι στους μηχανισμούς-οδούς μεταγωγής σημάτων (signal transduction pathways) σε κυτταροπλασματικό και πυρηνικό επίπεδο.
3.      Οι ελεύθερες ρίζες (οξυγονούχες και αζωτούχες) μπορούν να διαμορφώσουν την ενεργότητα των πρωτεϊνών και γονιδίων που ανταποκρίνονται στο οξειδωτικό στρες και τα οποία ρυθμίζουν τον κυτταρικό πολλαπλασιασμό, διαφοροποίηση και κυτταρική απόπτωση. Πολυάριθμες έρευνες δείχνουν ότι οι οξυγονούχες ελεύθερες ρίζες ενεργοποιούν ογκογονίδια με τα οποία θεωρείται ότι συμβάλλουν σε μηχανισμούς καρκινογένεσης.

Κωνσταντίνος Αλ. Πετρόπουλος
Διαιτολόγος - Διατροφολόγος